ഇന്ത്യയുടെ വിദേശനാണയ ശേഖരം ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന നിലയിലെത്തി. റിസർവ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ (RBI) വിദേശ മൂലധന ഒഴുക്ക് വർധിപ്പിക്കാൻ സ്വീകരിച്ച നടപടികൾക്ക് പിന്നാലെ ഡോളർ വരവ് ശക്തമായതാണ് പ്രധാന കാരണം. ഓഗസ്റ്റ് 21ന് അവസാനിച്ച ആഴ്ചയിൽ രാജ്യത്തിന്റെ ഫോറെക്സ് റിസർവ് 12.4 ബില്യൺ ഡോളർ ഉയർന്ന് 729.3 ബില്യൺ ഡോളറിലെത്തി. ഫെബ്രുവരിയിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയ 728.5 ബില്യൺ ഡോളറായിരുന്നു ഇതിന് മുമ്പത്തെ റെക്കോർഡ്.
ജൂൺ ആദ്യം ആർബിഐ പ്രഖ്യാപിച്ച പ്രത്യേക നടപടികളാണ് ഡോളർ ഒഴുക്ക് വർധിപ്പിക്കുന്നതിൽ പ്രധാന പങ്കുവഹിച്ചത്. വിദേശത്തുള്ള ഇന്ത്യക്കാരെ ലക്ഷ്യമിട്ട് അവതരിപ്പിച്ച പ്രത്യേക നിക്ഷേപ പദ്ധതി ഉൾപ്പെടെയുള്ള നടപടികളിലൂടെ ഓഗസ്റ്റ് 21 വരെ ഏകദേശം 72.8 ബില്യൺ ഡോളറിന്റെ ഒഴുക്ക് ഉണ്ടായെന്നാണ് കണക്ക്.
ഇത് ഇന്ത്യയുടെ ബാഹ്യ സാമ്പത്തിക നിലയ്ക്ക് വലിയ ആശ്വാസമാണ്. രാജ്യത്തേക്ക് ഡോളർ എത്തുന്നത് വർധിക്കുന്നതോടെ ഇറക്കുമതി ചെലവുകൾ നേരിടാനും രൂപയുടെ മൂല്യത്തകർച്ച നിയന്ത്രിക്കാനും ആർബിഐക്ക് കൂടുതൽ ശേഷി ലഭിക്കുന്നു. ഏഷ്യയിലെ ദുർബല പ്രകടനം കാഴ്ചവയ്ക്കുന്ന കറൻസികളിലൊന്നായ രൂപ മേയിൽ റെക്കോർഡ് താഴ്ചയിലെത്തിയതിന് ശേഷം ഏകദേശം 1.7 ശതമാനം വീണ്ടെടുത്തിട്ടുണ്ട്.
എന്നാൽ രൂപയുടെ മേൽ സമ്മർദം പൂർണമായി അവസാനിച്ചിട്ടില്ല. ഉയർന്ന എണ്ണവിലയാണ് പ്രധാന വെല്ലുവിളികളിലൊന്ന്. ഇന്ധന ഇറക്കുമതിയെ വലിയ തോതിൽ ആശ്രയിക്കുന്ന ഇന്ത്യയ്ക്ക് അന്താരാഷ്ട്ര വിപണിയിലെ എണ്ണവില ഉയരുന്നത് ഡോളറിന്റെ ആവശ്യകത വർധിപ്പിക്കുകയും രൂപയ്ക്ക് സമ്മർദം സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
റെക്കോർഡ് റിസർവ്, പക്ഷേ വിലയേറിയ ഡോളർ
വിദേശനാണയ ശേഖരം വർധിപ്പിക്കാൻ ആർബിഐ സ്വീകരിച്ച മാർഗത്തിന് മറ്റൊരു വശവുമുണ്ട്. വിദേശ ഇന്ത്യക്കാരിൽ നിന്ന് കൂടുതൽ ഡോളർ നിക്ഷേപം ആകർഷിക്കുന്നതിനായി ബാങ്കുകൾക്ക് നൽകുന്ന ഹെഡ്ജിങ് ചെലവ് ആർബിഐ ഏറ്റെടുക്കുന്നതിനാൽ ഈ പദ്ധതിക്ക് കേന്ദ്ര ബാങ്കിന് വലിയ സാമ്പത്തിക ചെലവുണ്ട്.
അമേരിക്കൻ പലിശനിരക്കുകൾ 2013നെ അപേക്ഷിച്ച് ഇപ്പോൾ ഉയർന്ന നിലയിലായതിനാൽ ഇത്തരം വിദേശ നിക്ഷേപം ആകർഷിക്കുന്നത് മുൻകാലത്തേക്കാൾ ചെലവേറിയതായിരിക്കുകയാണ്. ആർബിഐ സമാഹരിക്കുന്ന ഡോളർ സാധാരണയായി താരതമ്യേന കുറഞ്ഞ വരുമാനം നൽകുന്ന ആസ്തികളിലാണ് നിക്ഷേപിക്കുന്നത്. എന്നാൽ ആ ഡോളർ സമാഹരിക്കുന്നതിനുള്ള ചെലവ് അതിനേക്കാൾ കൂടുതലാകാം.
സിസ്റ്റമാറ്റിക് ഷെയേർസ് ആന്റ് സ്റ്റോക്സിലെ ഗവേഷണ വിഭാഗം മേധാവി ധനഞ്ജയ് സിൻഹയുടെ വിലയിരുത്തലിൽ, ഈ രീതിയിലുള്ള റിസർവ് സമാഹരണത്തിന്റെ 'ക്യാരി കോസ്റ്റ് ' ഇന്ത്യയ്ക്ക് പ്രതിവർഷം ഏകദേശം 5.7 ബില്യൺ ഡോളർ വരെ വരാം.
അതായത്, ഫോറെക്സ് റിസർവ് ഉയരുന്നത് മാത്രം നോക്കി ഇന്ത്യയുടെ സാമ്പത്തിക സ്ഥിതി ശക്തമായി എന്ന നിഗമനത്തിലെത്താനാകില്ല. റിസർവ് വർധിപ്പിക്കാൻ രാജ്യം എത്ര ചെലവഴിക്കുന്നു എന്നതും പ്രധാനമാണ്.
ആർബിഐയ്ക്ക് ലഭിക്കുന്ന അധിക പ്രതിരോധശേഷി
എങ്കിലും ഉയർന്ന ഫോറെക്സ് റിസർവ് ആർബിഐയ്ക്ക് നിർണായകമായ സുരക്ഷാ കവചമാണ്. ആഗോള വിപണികളിലെ അസ്ഥിരത, എണ്ണവില വർധന, വിദേശ മൂലധനത്തിന്റെ പുറത്തേക്കുള്ള ഒഴുക്ക് തുടങ്ങിയ സാഹചര്യങ്ങളിൽ രൂപയെ പിന്തുണയ്ക്കാൻ കേന്ദ്ര ബാങ്കിന് കൂടുതൽ ഡോളർ ഉപയോഗിക്കാനാകും.
വിദേശനാണയ ശേഖരം ഉയർന്നതോടെ ഇന്ത്യയുടെ ബാഹ്യ സാമ്പത്തിക ആഘാതങ്ങളെ നേരിടാനുള്ള ശേഷിയും മെച്ചപ്പെടുന്നുണ്ട്. പ്രത്യേകിച്ച് ആഗോള പലിശനിരക്കുകളിലും മൂലധന പ്രവാഹങ്ങളിലും അനിശ്ചിതത്വം തുടരുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ ഇത് പ്രാധാന്യമുള്ളതാണ്.
അതേസമയം, പ്രതീക്ഷിച്ചതിനേക്കാൾ ശക്തമായ ഡോളർ ഒഴുക്ക് ലഭിച്ചതിനെ തുടർന്ന് ആർബിഐ ഈ വിദേശ ഇന്ത്യക്കാരുടെ നിക്ഷേപ പദ്ധതി നേരത്തേ അവസാനിപ്പിക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. ഗവർണർ സഞ്ജയ് മൽഹോത്ര തന്നെയാണ് ഒഴുക്ക് പ്രതീക്ഷിച്ചതിലും ശക്തമായിരുന്നുവെന്ന് വ്യക്തമാക്കിയത്.
അതിനാൽ, 729.3 ബില്യൺ ഡോളറിന്റെ റെക്കോർഡ് ഫോറെക്സ് റിസർവ് ഇന്ത്യയ്ക്ക് വലിയ ആശ്വാസമാണെങ്കിലും, അതിന്റെ പിന്നിലെ സാമ്പത്തിക ചെലവ് അവഗണിക്കാനാകില്ല. രൂപയെ സംരക്ഷിക്കാൻ ആർബിഐയ്ക്ക് കൂടുതൽ 'വെടിക്കോപ്പുകൾ' ലഭിച്ചിരിക്കുകയാണ്; എന്നാൽ ആ പ്രതിരോധം നിലനിർത്താൻ രാജ്യം നൽകേണ്ട വിലയും ഉയർന്നതാണ്.
ഇന്ത്യയുടെ വിദേശനാണയ ശേഖരം റെക്കോർഡ് ഉയരത്തിൽ; ഡോളർ ഒഴുക്ക് വർധിപ്പിച്ച് ആർബിഐ, പക്ഷേ ചെലവും കനത്തത്
