ഒരു ദലിത് നേതാവ് പങ്കെടുത്ത പൊതുയോഗത്തിന്റെ വേദി 'ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു'. അതിനെതിരെ പ്രതിഷേധിച്ച പ്രതിപക്ഷ നേതാവിനെതിരെ ജാതീയ പരാമര്ശം നടത്തിയെന്നാരോപിച്ച് പൊലീസ് കേസ് എടുക്കുന്നു. ഉത്തരാഖണ്ഡിലെ ഹല്ദ്വാനിയില് നടന്ന സംഭവങ്ങള് ഇപ്പോള് രാഷ്ട്രീയ വിവാദത്തിനപ്പുറം ഇന്ത്യയിലെ ജാതി, രാഷ്ട്രീയം, നിയമനടപടി എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ഗൗരവമേറിയ ചോദ്യങ്ങളിലേക്കാണ് വിരല്ചൂണ്ടുന്നത്.
കോണ്ഗ്രസ് അധ്യക്ഷന് മല്ലികാര്ജുന് ഖാര്ഗെ പങ്കെടുത്ത റാലിക്ക് പിന്നാലെ ഹല്ദ്വാനിയിലെ രാംലീല മൈതാനത്ത് നടന്ന 'ശുദ്ധീകരണ യജ്ഞ'മാണ് വിവാദത്തിന്റെ കേന്ദ്രം. ചടങ്ങ് ഖാര്ഗെ ദലിത് വിഭാഗത്തില്പ്പെട്ടയാളായതിനാലാണ് നടത്തിയതെന്നാണ് കോണ്ഗ്രസിന്റെ ആരോപണം. എന്നാല് സംഘാടകര് അത് നിഷേധിക്കുന്നു. റാലിക്ക് ശേഷം മൈതാനം മലിനീകരിക്കപ്പെട്ടതിനാല് ശുചീകരണ പ്രവര്ത്തനങ്ങളുടെ ഭാഗമായാണ് ചടങ്ങ് നടത്തിയതെന്നാണ് അവരുടെ വിശദീകരണം.
വിവാദം അവിടെ അവസാനിച്ചില്ല. സംഭവത്തെ അപലപിച്ച കോണ്ഗ്രസ് നേതാവും ലോക്സഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവുമായ രാഹുല് ഗാന്ധിക്കെതിരെ ഇപ്പോള് പൊലീസ് കേസ് രജിസ്റ്റര് ചെയ്തിരിക്കുകയാണ്.
ചോദ്യം ചെയ്തവര്ക്കെതിരെ നിയമം?
വിനോദ് കുമാര് ആര്യ, അമിത് കുമാര് എന്നിവര് നല്കിയ പരാതിയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് ഹല്ദ്വാനി കോട്വാലി പൊലീസ് രാഹുല് ഗാന്ധിക്കെതിരെ കേസ് രജിസ്റ്റര് ചെയ്തത്. പട്ടികജാതി വിഭാഗത്തെ പരാമര്ശിച്ച് രാഹുല് ഗാന്ധി അപകീര്ത്തികരമായ പരാമര്ശങ്ങള് നടത്തിയെന്നാണ് പരാതിയിലെ ആരോപണം.
ഭാരതീയ ന്യായ സംഹിതയിലെ 196, 299 വകുപ്പുകള്ക്കും പട്ടികജാതി- പട്ടികവര്ഗ (അതിക്രമങ്ങള് തടയല്) നിയമത്തിലാണ് കേസെടുത്തിരിക്കുന്നത്. ആരോപണങ്ങള് ഇതുവരെ തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ലെന്നും അന്വേഷണം തുടരുകയാണെന്നും പൊലീസ് വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. സര്ക്കിള് ഓഫീസര് അമിത് കുമാര് സൈനിക്കാണ് അന്വേഷണ ചുമതല.
നൈനിറ്റാള് സീനിയര് സൂപ്രണ്ട് ഓഫ് പൊലീസ് മഞ്ജുനാഥ് ടി സി പറയുന്നത്, രാഹുല് ഗാന്ധിയുടെ പ്രസ്താവനകളും വാര്ത്താസമ്മേളനവും പരാതിക്കാരനെയും ദലിത് സമൂഹത്തിലെ അംഗങ്ങളെയും വേദനിപ്പിച്ചുവെന്നാണ് പരാതിയില് പറയുന്നതെന്നാണ്.
ഇവിടെ ഉയരുന്ന പ്രധാന ചോദ്യം ഇതാണ്: ഒരു സംഭവത്തെക്കുറിച്ച് പ്രതിഷേധിക്കുകയും അതിനെതിരെ നിയമനടപടി ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്ത നേതാവിനെതിരെ ഉടന് നിയമനടപടി ഉണ്ടാകുമ്പോള്, വിവാദത്തിനിടയാക്കിയ 'ശുദ്ധീകരണ' ചടങ്ങിനെതിരെ എന്ത് നടപടി സ്വീകരിച്ചു?
ഈ ചോദ്യത്തിനുള്ള ഉത്തരം തന്നെയാണ് ഇപ്പോഴത്തെ രാഷ്ട്രീയ വിവാദത്തിന്റെ കേന്ദ്രബിന്ദു.
'ശുദ്ധീകരണം' എന്ന വാക്കിന് പിന്നിലെ രാഷ്ട്രീയം
ഇന്ത്യന് സാമൂഹിക ചരിത്രത്തില് 'ശുദ്ധി', 'അശുദ്ധി', 'തൊട്ടുകൂടായ്മ' എന്നീ ആശയങ്ങള് വെറും മതപരമായ ചടങ്ങുകളുടെ ഭാഗമല്ല. ജാതിവ്യവസ്ഥയുടെ ചരിത്രവുമായി അവയ്ക്ക് ആഴത്തിലുള്ള ബന്ധമുണ്ട്.
അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു ദലിത് നേതാവ് പങ്കെടുത്ത പരിപാടിയുടെ വേദിയില് പിന്നീട് 'ശുദ്ധീകരണം' നടക്കുമ്പോള്, അതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം എന്തായിരുന്നു എന്ന ചോദ്യം സ്വാഭാവികമായും ഉയരും.
സംഘാടകര് പറയുന്നത് ശുചീകരണത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു എന്നാണ്. കോണ്ഗ്രസ് പറയുന്നത് ജാതീയമായ അപമാനമാണെന്നാണ്. രണ്ട് വാദങ്ങളും നിലനില്ക്കുന്ന സാഹചര്യത്തില്, സംഭവത്തിന്റെ യഥാര്ഥ ഉദ്ദേശ്യം കണ്ടെത്തേണ്ടത് നിഷ്പക്ഷ അന്വേഷണത്തിലൂടെയാണ്.
പക്ഷേ രാഷ്ട്രീയ വിവാദം ഇവിടെ മറ്റൊരു വഴിയിലേക്ക് തിരിഞ്ഞു. ചടങ്ങ് നടത്തിയവരുടെ ഉദ്ദേശ്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചോദ്യം നിയമപരമായി അന്വേഷിക്കപ്പെടുന്നതിന് മുമ്പ്, അതിനെ ചോദ്യം ചെയ്ത രാഹുല് ഗാന്ധിക്കെതിരെ തന്നെ എഫ്ഐ ആര് രജിസ്റ്റര് ചെയ്യപ്പെട്ടു എന്നതാണ് കോണ്ഗ്രസ് ഉയര്ത്തുന്ന രാഷ്ട്രീയ ആരോപണം.
ഖാര്ഗെ ആരാണ് എന്നതും പ്രധാനം
മല്ലികാര്ജുന് ഖാര്ഗെയുടെ രാഷ്ട്രീയ വ്യക്തിത്വവും ഈ സംഭവത്തിന് പ്രത്യേക പ്രാധാന്യം നല്കുന്നു. ഇന്ത്യന് നാഷണല് കോണ്ഗ്രസിന്റെ അധ്യക്ഷനായ ഖാര്ഗെ ദലിത് സമൂഹത്തില്നിന്നുള്ള പ്രമുഖ ദേശീയ നേതാവാണ്.
അത്തരമൊരു നേതാവ് പങ്കെടുത്ത പൊതുപരിപാടിയുടെ വേദി പിന്നീട് 'ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു' എന്ന ദൃശ്യം സ്വാഭാവികമായും വലിയ രാഷ്ട്രീയ പ്രതീകമായി മാറുന്നു.
ഇത് ഖാര്ഗെയെ വ്യക്തിപരമായി അപമാനിച്ചോ ഇല്ലയോ എന്നതില് മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നില്ല. ഒരു ദലിത് നേതാവിന്റെ സാന്നിധ്യം തന്നെ ഒരു പൊതുസ്ഥലത്തെ 'ശുദ്ധീകരിക്കേണ്ട' സാഹചര്യമാണെന്ന സന്ദേശമാണോ ഇത്തരം ചടങ്ങുകള് നല്കുന്നത്? എന്നതാണ് കൂടുതല് ഗൗരവമുള്ള ചോദ്യം.
അതേസമയം, ചടങ്ങിന് ജാതിയുമായി യാതൊരു ബന്ധവുമില്ലെന്ന സംഘാടകരുടെ വാദവും അവഗണിക്കാനാവില്ല. അതിനാല് രാഷ്ട്രീയ ആരോപണത്തെ വസ്തുതയായി അവതരിപ്പിക്കുന്നതിന് പകരം, സംഭവത്തിന്റെ ഉദ്ദേശ്യവും പശ്ചാത്തലവും കൃത്യമായി പരിശോധിക്കേണ്ടത് അനിവാര്യമാണ്.
വിവാദം ഇനി ബി ജെ പി- കോണ്ഗ്രസ് പോരാട്ടം
സംഭവം ഇപ്പോള് ബി ജെ പി- കോണ്ഗ്രസ് രാഷ്ട്രീയ പോരാട്ടത്തിന്റെ മറ്റൊരു വേദിയായി മാറിയിരിക്കുകയാണ്.
ഉത്തരാഖണ്ഡ് കോണ്ഗ്രസ് ചീഫ് വക്താവ് ഗരിമ മഹ്റ ദസൗനി, ഖാര്ഗെയെ അപമാനിച്ച സംഭവത്തില് നടപടി സ്വീകരിക്കുന്നതിന് പകരം കോണ്ഗ്രസ് നേതാവിനെതിരെ കേസ് എടുത്തത് രാഷ്ട്രീയമായി ചോദ്യം ചെയ്തു.
'ഞങ്ങളുടെ ദേശീയ അധ്യക്ഷന് മല്ലികാര്ജുന് ഖാര്ഗെ അപമാനിക്കപ്പെട്ടു. എന്നാല് കോണ്ഗ്രസ് നേതാവിനെതിരെയാണ് കേസ് രജിസ്റ്റര് ചെയ്തിരിക്കുന്നത്,' ദസൗനി പറഞ്ഞു.
ബി ജെ പി നിരാശയില്നിന്നാണ് ഇത്തരം രാഷ്ട്രീയ തന്ത്രങ്ങള് സ്വീകരിക്കുന്നതെന്നും അധികാരത്തില് തുടരാനുള്ള ദിവസങ്ങള് എണ്ണപ്പെട്ടുവരികയാണെന്ന് ഭരണകക്ഷി തിരിച്ചറിഞ്ഞതായും അവര് ആരോപിച്ചു.
ബി ജെ പി പക്ഷത്തുനിന്നുള്ള വാദം ഇതിന് വിപരീതമാണ്. 'ശുദ്ധീകരണ' ചടങ്ങിന് ജാതീയമായ ഉദ്ദേശ്യമുണ്ടായിരുന്നില്ലെന്നും രാഹുല് ഗാന്ധി അടിസ്ഥാനരഹിതമായ ആരോപണങ്ങളാണ് ഉന്നയിച്ചതെന്നുമാണ് സംഘാടകരുടെ നിലപാട്.
ഒരു എഫ് ഐ ആറിനപ്പുറം
ഹല്ദ്വാനിയിലെ സംഭവത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പ്രാധാന്യം രാഹുല് ഗാന്ധിക്കെതിരെ എഫ് ഐ ആര് രജിസ്റ്റര് ചെയ്തു എന്നതില് മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നില്ല.
ഇന്ത്യയില് ജാതി ഇപ്പോഴും രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ ശക്തമായ ഘടകമാണ്. ഭരണഘടന തൊട്ടുകൂടായ്മ നിരോധിച്ചിട്ട് പതിറ്റാണ്ടുകള് കഴിഞ്ഞിട്ടും, ജാതിയുടെ പേരിലുള്ള സാമൂഹിക വിവേചനവും അതിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയ രാഷ്ട്രീയവും പൂര്ണമായി അവസാനിച്ചിട്ടില്ല.
അതിനാല് ഒരു ദലിത് നേതാവിന്റെ പരിപാടിക്ക് ശേഷം നടക്കുന്ന 'ശുദ്ധീകരണ' ചടങ്ങും അതിനെ ചോദ്യം ചെയ്ത പ്രതിപക്ഷ നേതാവിനെതിരായ നിയമനടപടിയും ഒരേ സംഭവപരമ്പരയിലെ രണ്ട് വ്യത്യസ്ത അധ്യായങ്ങളായി മാത്രം കാണാനാകില്ല.
നിയമം എല്ലാവര്ക്കും ഒരുപോലെ ബാധകമാണോ? രാഷ്ട്രീയ അധികാരത്തിന്റെ തുലാസില് ഭരണകക്ഷിക്കും പ്രതിപക്ഷത്തിനും ഒരേ അളവുകോലാണോ? ജാതീയ വിവേചനത്തിന്റെ ആരോപണം ഉയരുമ്പോള് ആദ്യം സംരക്ഷിക്കപ്പെടേണ്ടത് ഇരയാണോ, അതോ രാഷ്ട്രീയമായി കൂടുതല് ശക്തമായ വാദം ഉന്നയിക്കുന്നവനാണോ?
ഈ ചോദ്യങ്ങള്ക്കുള്ള ഉത്തരം അന്വേഷണത്തിന്റെ ഫലത്തേക്കാള് വലുതായ രാഷ്ട്രീയ പ്രത്യാഘാതങ്ങള് സൃഷ്ടിച്ചേക്കാം.
ഹല്ദ്വാനിയിലെ 'ശുദ്ധീകരണ' ചടങ്ങ് യഥാര്ഥത്തില് എന്തിനെ ശുദ്ധീകരിക്കാനായിരുന്നു എന്നത് അന്വേഷണത്തിലൂടെ വ്യക്തമാകേണ്ടതാണ്. എന്നാല് അതിനേക്കാള് വലിയൊരു ചോദ്യം ഇതിനകം ഇന്ത്യന് രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ മുന്നിലെത്തിക്കഴിഞ്ഞു:
ഒരു ദലിത് നേതാവിന്റെ സാന്നിധ്യം ഒരു വേദിയെ 'അശുദ്ധമാക്കുന്നു' എന്ന ധാരണയാണ് പ്രശ്നമെങ്കില്, ആ ധാരണയെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്ന ശബ്ദത്തെയാണ് നിയമത്തിന്റെ പേരില് ആദ്യം നിശ്ശബ്ദമാക്കുന്നതെങ്കില് ഇന്ത്യ ജാതിവിവേചനത്തിന്റെ ഭൂതകാലത്തില്നിന്ന് യഥാര്ഥത്തില് എത്ര ദൂരം മുന്നോട്ടുപോയി?
ഹല്ദ്വാനിയിലെ സംഭവം ഇനി ഒരു പ്രാദേശിക വിവാദമല്ല. അത് ഇന്ത്യന് ജനാധിപത്യത്തിന്റെ സാമൂഹിക അടിത്തറയെക്കുറിച്ചുള്ള മറ്റൊരു അസ്വസ്ഥമായ ചോദ്യമായി മാറുകയാണ്.