ഇറാനിൽ പരമാധികാരി ആയത്തുള്ള അലി ഖമെനെയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഇസ്ലാമിക് റിപ്പബ്ലിക് ഭരണകൂടം അമേരിക്കൻ സൈനിക ഇടപെടലിലൂടെ പുറത്താവുകയാണെങ്കിൽ രാജവംശാവകാശി റേസാ പഹ്ലവി രാജ്യഭരണം കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ കഴിയുമോ എന്ന ചോദ്യമാണ് രാഷ്ട്രീയവൃത്തങ്ങളിൽ ഉയരുന്നത്. മുൻ ഷാ മുഹമ്മദ് റേസാ പഹ്ലവിയുടെ മകനായ റേസാ പഹ്ലവി അടുത്ത മാസങ്ങളിലായി വീണ്ടും സജീവ രാഷ്ട്രീയ പ്രസ്താവനകളുമായി രംഗത്തെത്തിയ സാഹചര്യത്തിലാണ് അദ്ദേഹത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകൾ സജീവമായത്.
ഡോണാൾഡ് ട്രംപ് ഭരണകൂടത്തിന്റെ കടുത്ത ഇറാൻ വിരുദ്ധനിലപാടുകളും മിഡിൽ ഈസ്റ്റിലെ അമേരിക്കൻ സൈനിക സാന്നിധ്യവും രാജ്യത്തിനുള്ളിലെ സർക്കാർ വിരുദ്ധ പ്രതിഷേധങ്ങളും പഹ്ലവിയുടെ പ്രസ്താവനകൾക്ക് പുതു ആത്മവിശ്വാസം നൽകിയിട്ടുണ്ട്. ഭരണകൂടം മാറിയാൽ ജനാധിപത്യപരമായ ഇടക്കാല സംവിധാനത്തിന് താൻ നേതൃത്വം നൽകാമെന്ന സൂചനയും അദ്ദേഹം നൽകിയിട്ടുണ്ട്.
പിന്തുണ എത്രമാത്രം?
ഇസ്ലാമിക് റിപ്പബ്ലിക് ഭരണകൂടം മുൻ രാജവംശത്തെ അനുകൂലിക്കുന്നവരെ കർശനമായി നിരീക്ഷിക്കുകയും ശിക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ രാജ്യത്തിനുള്ളിലെ യഥാർത്ഥ പിന്തുണ വിലയിരുത്തുന്നത് ദുഷ്കരമാണ്. നെതർലാൻഡ്സിലെ 'ഗ്രൂപ്പ് ഫോർ അനലൈസിംഗ് ആൻഡ് മെഷറിംഗ് ആറ്റിറ്റിയൂഡ്സ് ഇൻ ഇറാൻ' (ഗമാൻ) 2024 ജൂണിൽ നടത്തിയ ഓൺലൈൻ സർവേയിൽ 77,000ത്തിലധികം പേർ പങ്കെടുത്തു. അതിൽ 31 ശതമാനം പേർ റേസാ പഹ്ലവിയെ ഏറ്റവും ഇഷ്ടപ്പെടുന്നതോ രണ്ടാമതായി ഇഷ്ടപ്പെടുന്നതോ ആയ നേതാവായി തിരഞ്ഞെടുത്തിരുന്നു.
പുരുഷന്മാർക്കും 50 വയസിന് മുകളിലുള്ളവർക്കും കുറവ് വിദ്യാഭ്യാസമുള്ള വിഭാഗങ്ങൾക്കുമിടയിൽ അദ്ദേഹത്തിന് കൂടുതൽ പിന്തുണയുണ്ടെന്നായിരുന്നു സർവേ ഫലം. ഗീലാൻ, അൽബോർസ്, നോർത്ത് ഖൊറസാൻ പ്രവിശ്യകളിൽ പിന്തുണ ഉയർന്നതായി കണ്ടെത്തി. എന്നാൽ ഭൂരിപക്ഷ പിന്തുണയെന്ന് പറയാനാകില്ല.
രാജവാഴ്ചയിലേക്ക് തിരിച്ചുപോകാനുള്ള ആഗ്രഹമുണ്ടോ?
മഹ്സാ അമിനിയുടെ മരണത്തെ തുടർന്ന് 2022-23ൽ നടന്ന ഹിജാബ് വിരുദ്ധ പ്രതിഷേധങ്ങളിലും പിന്നീട് സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിയെ തുടർന്ന് ഉണ്ടായ സമരങ്ങളിലും പഹ്ലവി ശ്രദ്ധ നേടിയിരുന്നു. 'റേസാ ഷാ, ആത്മാവിന് അനുഗ്രഹം' പോലുള്ള മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ ചില പ്രതിഷേധങ്ങളിൽ കേൾക്കപ്പെട്ടു. എന്നാൽ 1979ലെ വിപ്ലവത്തിന് മുമ്പത്തെ കാലഘട്ടം അനുഭവിച്ചിട്ടില്ലാത്ത യുവതലമുറ രാജവാഴ്ചയെ പിന്തുണക്കുമെന്നു ഉറപ്പില്ല. രാജവാഴ്ച പുനഃസ്ഥാപനത്തെ തുറന്നുപിന്തുണയ്ക്കുന്നവർ ഏകദേശം 20-25 ശതമാനം മാത്രമാണെന്നാണ് കണക്കുകൾ.
വിദേശത്തുള്ള നേതാവ്
18ാം വയസുമുതൽ വിദേശത്താണ് റേസാ പഹ്ലവി കഴിയുന്നത്. അതിനാൽ ഇറാനിനുള്ളിൽ ശക്തമായ സംഘടനാപരമായ ശൃംഖല അദ്ദേഹത്തിനില്ല. സൈനിക പിന്തുണയോ ഭരണപരിചയമോ ഇല്ലെന്ന വിമർശനവും നിലനിൽക്കുന്നു. അമേരിക്കയോടും ഇസ്രയേലോടും അടുപ്പമുണ്ടെന്ന ധാരണ ചില വിഭാഗങ്ങളെ അകറ്റാനും ഇടയാക്കുന്നു.
ഭരണമാറ്റം എളുപ്പമല്ല
ഇസ്ലാമിക് റിപ്പബ്ലിക് തകരുകയാണെങ്കിൽ രാജ്യത്ത് രാഷ്ട്രീയ അസ്ഥിരത, സൈനിക വിഭാഗീകരണം, വിവിധ പ്രതിപക്ഷ ഗ്രൂപ്പുകൾ തമ്മിലുള്ള ഭിന്നത എന്നിവ ശക്തമാകാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. രാജഭക്തർ, റിപ്പബ്ലിക്കൻ ആശയക്കാർ, ഇടതുപക്ഷ സംഘടനകൾ, ന്യൂനപക്ഷ പ്രവർത്തകർ തുടങ്ങി നിരവധി വിഭാഗങ്ങൾ വ്യത്യസ്ത അജണ്ടകളുമായി നിലകൊള്ളുന്നു. അത്തരമൊരു സാഹചര്യത്തിൽ അധികാരം സൈനിക വിഭാഗങ്ങളിലേക്കോ മതനേതൃത്വത്തിലേക്കോ വഴുതിപ്പോകാനും സാധ്യതയുണ്ട്.
പഹ്ലവി സ്വയം ഒരു ഇടക്കാല ഏകീകരണ നേതാവെന്ന നിലയിലാണ് അവതരിക്കുന്നത്. സ്വതന്ത്ര തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളും മതേതര ജനാധിപത്യവും ലക്ഷ്യമിടുന്നുവെന്നതാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാദം. 2025ലെ 'ഇറാൻ പ്രോസ്പെരിറ്റി പ്രോജക്ട്' പോലുള്ള പദ്ധതികളിലൂടെ ഭാവി ഇറാനു വേണ്ടിയുള്ള രൂപരേഖയും അവതരിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.
അവസാന വിലയിരുത്തൽ
റേസാ പഹ്ലവി മാറ്റത്തിന്റെ പ്രതീകമായി ഒരു പങ്ക് വഹിക്കാനിടയുണ്ട്. രാജ്യാന്തര അംഗീകാരവും ഉപരോധ ഇളവും നേടുന്നതിൽ അദ്ദേഹത്തിന് സഹായകരമാകാം. എന്നാൽ ദീർഘകാല ഭരണം നടത്താൻ ആഭ്യന്തര ഏകോപനം, ശക്തമായ സംഘടനാ അടിത്തറ, സൈനികഭരണ പിന്തുണ എന്നിവ അനിവാര്യമാണ്.
ഇസ്ലാമിക് റിപ്പബ്ലിക്കിനുശേഷമുള്ള ഇറാൻ എങ്ങനെയായിരിക്കും എന്നത് ഇപ്പോഴും അനിശ്ചിതമാണ്. അത്തരമൊരു സാഹചര്യത്തിൽ റേസാ പഹ്ലവി ഒരു ഏകീകരണ മുഖമാകുമോ, അതോ സ്ഥിരാധിപത്യത്തിന് യോഗ്യനായ ഭരണാധികാരിയാകുമോ എന്നത് ഭാവിയിലെ രാഷ്ട്രീയ ഗതിവിഗതികൾ തന്നെയാണ് നിർണയിക്കുക.
അമേരിക്കൻ സൈനിക ഇടപെടലിലൂടെ ഇറാൻ ഭരണകൂടം പുറത്തായാൽ റേസാ പഹ്ലവി ഭരിക്കാൻ കെല്പുണ്ടോ? സാധ്യതകളും വെല്ലുവിളികളും
