മുംബൈ: മുകേഷ് അംബാനിയുടെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള ടെലികോം–ഡിജിറ്റൽ സംരംഭമായ റിലയൻസ് ജിയോ പ്ലാറ്റ്‌ഫോംസ് ഓഹരി വിപണിയിൽ വൻ മുന്നേറ്റത്തോടെ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചു. പ്രാരംഭ ഓഹരി വിൽപ്പനയിലൂടെ (ഐ.പി.ഒ.) 320 കോടി ഡോളർ സമാഹരിച്ച ജിയോയുടെ ഓഹരികൾ ആദ്യ വ്യാപാരദിനത്തിൽ 27 ശതമാനത്തിലേറെ ഉയർന്നു. ഇതോടെ ഏകദേശം 13.7 ലക്ഷം കോടി രൂപ വിപണിമൂല്യമുള്ള കമ്പനി ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും മൂല്യമേറിയ രണ്ടാമത്തെ സ്ഥാപനമായി. മാതൃസ്ഥാപനമായ റിലയൻസ് ഇൻഡസ്ട്രീസിന്റെ വിപണിമൂല്യം ഉൾപ്പെടുന്ന വിശാല റിലയൻസ് ഗ്രൂപ്പിന്റെ ആകെ മൂല്യം ഏകദേശം 32 ലക്ഷം കോടി രൂപയിലെത്തി. ഇതോടെ വിവിധ ലിസ്റ്റഡ് കമ്പനികൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകുന്ന ടാറ്റ ഗ്രൂപ്പിനെ മറികടന്ന് റിലയൻസ് രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും മൂല്യമേറിയ ബിസിനസ് ഗ്രൂപ്പായി.
രണ്ട് പതിറ്റാണ്ടിനിടെ റിലയൻസ് ഗ്രൂപ്പിൽനിന്ന് ഓഹരി വിപണിയിലെത്തുന്ന ആദ്യ പ്രധാന സ്ഥാപനമാണ് ജിയോ. എണ്ണ–രാസവസ്തു മേഖലകളിൽ കേന്ദ്രീകരിച്ചിരുന്ന റിലയൻസിനെ ഉപഭോക്തൃ ഉത്പന്നങ്ങൾ, ടെലികോം, ഡിജിറ്റൽ സാങ്കേതികവിദ്യ തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ സാന്നിധ്യമുള്ള സമഗ്ര ബിസിനസ് സാമ്രാജ്യമാക്കി മാറ്റുകയെന്ന മുകേഷ് അംബാനിയുടെ പദ്ധതിയിലെ നിർണായക ചുവടുവയ്പാണിത്.
ബുധനാഴ്ച മുംബൈയിൽ നടന്ന ലിസ്റ്റിങ് ചടങ്ങിൽ അംബാനി കുടുംബാംഗങ്ങൾ പങ്കെടുത്തു. ജിയോ മാനേജിങ് ഡയറക്ടറും മുകേഷ് അംബാനിയുടെ മൂത്ത മകനുമായ ആകാശ് അംബാനി ഉൾപ്പെടെ കുടുംബത്തിലെ മൂന്ന് മക്കളും ചടങ്ങിൽ പ്രസംഗിച്ചു. ചടങ്ങിനിടെ സദസ്സിലിരുന്ന മുകേഷ് അംബാനി വികാരാധീനനായി കണ്ണീരണിഞ്ഞതും ശ്രദ്ധേയമായി. 2002-ൽ പിതാവ് ധീരുഭായ് അംബാനിയുടെ മരണത്തിനുശേഷം സഹോദരൻ അനിൽ അംബാനിയുമായുണ്ടായ പരസ്യമായ തർക്കം ആവർത്തിക്കാതിരിക്കാനുള്ള ലക്ഷ്യത്തോടെ മുകേഷ് അംബാനി വർഷങ്ങളായി പിന്തുടർച്ചാ പദ്ധതി ആവിഷ്കരിച്ചുവരികയാണ്.
530 ദശലക്ഷത്തിലധികം ഉപഭോക്താക്കളുള്ള ജിയോയുടെ ടെലികോം ബിസിനസിന് ഫേസ്ബുക്കിന്റെ മാതൃസ്ഥാപനമായ മെറ്റയുടെയും ഗൂഗിളിന്റെ മാതൃസ്ഥാപനമായ ആൽഫബെറ്റിന്റെയും പിന്തുണയുണ്ട്. ഒരു രാജ്യത്തിനുള്ളിലെ വരിക്കാരുടെ എണ്ണത്തിൽ ചൈന മൊബൈലിന് പിന്നിലാണ് ജിയോയുടെ സ്ഥാനം.
1,119 രൂപയായിരുന്നു ജിയോയുടെ ഐ.പി.ഒ.യിലെ ഓഹരി വില. ആദ്യ വ്യാപാരദിനത്തിന്റെ അവസാനം ഓഹരി 1,417.50 രൂപയിലെത്തി. വ്യാപാരത്തിനിടെ 27.3 ശതമാനം വരെ ഉയർന്ന ഓഹരിയുടെ വിപണിമൂല്യം ഭാരതി എയർടെൽ, എച്ച്.ഡി.എഫ്.സി. ബാങ്ക് തുടങ്ങിയ പ്രമുഖ സ്ഥാപനങ്ങളുടേതിനെ മറികടന്നു. റിലയൻസ് ഇൻഡസ്ട്രീസിന് പിന്നിൽ രാജ്യത്തെ രണ്ടാമത്തെ വലിയ വിപണിമൂല്യമുള്ള കമ്പനിയെന്ന സ്ഥാനവും ഇതോടെ ജിയോ സ്വന്തമാക്കി.
ഐ.പി.ഒ.യിൽ ഓഹരി വില ആകർഷകമായിരുന്നെങ്കിലും വിപണിയിലെത്തിയശേഷമുള്ള വില നിക്ഷേപകരുടെ കൂടുതൽ ഉയർന്ന പ്രതീക്ഷകളാണ് പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നതെന്ന് ഫിഡന്റ് അസറ്റ് മാനേജ്മെന്റ് സ്ഥാപകൻ ഐശ്വര്യ ദധീച്ച് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. ഭൗമരാഷ്ട്രീയ സംഘർഷങ്ങളും വിപണിയിലെ അനിശ്ചിതത്വങ്ങളും നിലനിൽക്കുമ്പോഴും ജിയോ മികച്ച തുടക്കമാണ് നേടിയതെന്നും ഇനി കമ്പനിയുടെ വരുമാനവും ലാഭവളർച്ചയുമാകും ഓഹരിയുടെ മുന്നേറ്റത്തെ നിർണയിക്കുകയെന്നും വെൽത്ത്‌മിൽസ് സെക്യൂരിറ്റീസിലെ ഓഹരി വിപണി വിദഗ്ധൻ ക്രാന്തി ബത്തിണി പറഞ്ഞു.
ഐ.പി.ഒ.യിലൂടെ ലഭിക്കുന്ന തുകയിൽ 289 കോടി ഡോളർ വരെ ടെലികോം വിഭാഗത്തിന്റെ കടബാധ്യതകൾ തിരിച്ചടയ്ക്കാൻ ഉപയോഗിക്കാനാണ് ജിയോയുടെ പദ്ധതി. അതേസമയം, ടെലികോം മേഖലയിലെ കടുത്ത മത്സരം, വൻ മൂലധനച്ചെലവ്, സ്പെക്ട്രം, ലൈസൻസ്, ഫീസ് എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചട്ടങ്ങളിലെ മാറ്റങ്ങൾ തുടങ്ങിയവ ഭാവിയിൽ വെല്ലുവിളികളാകാമെന്ന് വിവിധ ബ്രോക്കറേജ് സ്ഥാപനങ്ങൾ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നു.
ഇന്ത്യയിലെ പ്രമുഖ പത്രങ്ങളിൽ ബുധനാഴ്ച റിലയൻസ് ജിയോയുടെ പരസ്യങ്ങൾ ഒന്നാം പേജിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. “നന്ദി, ഇന്ത്യ” എന്ന സന്ദേശമാണ് പരസ്യങ്ങളിലുണ്ടായിരുന്നത്. ഈ വർഷം ഇതുവരെ 246 കമ്പനികൾ ഓഹരി വിപണിയിൽ ലിസ്റ്റ് ചെയ്തതോടെ ഐ.പി.ഒ.കളുടെ എണ്ണത്തിൽ ഇന്ത്യ ലോകത്തെ ഏറ്റവും സജീവമായ വിപണിയായി മാറിയിരിക്കുകയാണ്.
ഓഹരി വിപണിയുമായുള്ള അംബാനി കുടുംബത്തിന്റെ ബന്ധത്തിന് പതിറ്റാണ്ടുകളുടെ ചരിത്രമുണ്ട്. ധീരുഭായ് അംബാനി 1977-ൽ ചെറുകിട നിക്ഷേപകരെ ലക്ഷ്യമിട്ട് റിലയൻസിനെ ഓഹരി വിപണിയിലെത്തിച്ചതാണ് അതിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടത്. ഇന്ത്യയിൽ ഓഹരി നിക്ഷേപ സംസ്കാരം വളരുന്നതിന് ഈ നീക്കം വലിയ പങ്കുവഹിച്ചതായി വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു. 2006 മുതൽ റിലയൻസ് ഇൻഡസ്ട്രീസിന്റെ ഓഹരികൾ ഏകദേശം 900 ശതമാനം നേട്ടം നൽകിയപ്പോൾ നിഫ്റ്റിയുടെ നേട്ടം 685 ശതമാനമായിരുന്നുവെന്നാണ് എൽ.എസ്.ഇ.ജി.യുടെ കണക്ക്.
ദീപാവലിയിലേക്ക് നീങ്ങുന്ന ഉത്സവകാലത്ത് ജിയോയുടെ ഓഹരി വിപണി പ്രവേശനം അംബാനി കുടുംബത്തിന് മറ്റൊരു നിർണായക നേട്ടമായി. പുതിയ ലിസ്റ്റിങ്ങിലൂടെ ടെലികോം–ഡിജിറ്റൽ മേഖലയിലെ ജിയോയുടെ വളർച്ചയ്ക്കും റിലയൻസ് ഗ്രൂപ്പിന്റെ ബിസിനസ് വിപുലീകരണത്തിനും പുതിയ അധ്യായം തുറക്കുമെന്നാണ് വിപണിയുടെ പ്രതീക്ഷ.