മുഖ്യ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണര് ഗ്യാനേഷ് കുമാറിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള ഇപ്പോഴത്തെ വിവാദം ഒരു ഉദ്യോഗസ്ഥന്റെ ഭരണപരമായ തീരുമാനങ്ങളിലോ വ്യക്തിപരമായ വീഴ്ചകളിലോ ഒതുങ്ങുന്നതല്ല. തെരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷനിലെ സഹകമ്മീഷണര്മാരുടെ രേഖപ്പെടുത്തിയ വിയോജിപ്പുകള്, സ്പെഷ്യല് ഇന്റന്സീവ് റിവിഷന് (എസ് ഐ ആര്) നടപടികളിലെ വോട്ടര്പട്ടിക മാറ്റങ്ങള്, കേന്ദ്രീകൃത വോട്ടര് ഡേറ്റാബേസ് സംബന്ധിച്ച ചോദ്യങ്ങള്, തെരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണര്മാരുടെ നിയമനരീതിയിലെ മാറ്റങ്ങള് എന്നിവയെല്ലാം ചേര്ന്ന് ഇന്ത്യയുടെ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് സംവിധാനത്തെ കുറിച്ചുള്ള വലിയ ചര്ച്ചയ്ക്കാണ് വഴിതുറന്നിരിക്കുന്നത്. തെരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷനിലെ അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങള് സ്ഥാപനത്തിലെ സ്വാഭാവിക ആഭ്യന്തര ചര്ച്ചയാണോ അതോ തീരുമാനമെടുക്കുന്ന രീതിയെക്കുറിച്ചുള്ള ഗൗരവമായ പ്രശ്നത്തിന്റെ സൂചനയാണോ എന്നത് പ്രധാന ചോദ്യമാണ്.
ഗ്യാനേഷിനെക്കുറിച്ചുള്ള ചോദ്യങ്ങള് എങ്ങനെ മോദിയുടെ ജനാധിപത്യ നിയമസാധുതയിലേക്ക് എത്തുന്നു?
ജനാധിപത്യ നിയമസാധുതയുടെ അടിസ്ഥാനത്തില് തെരഞ്ഞെടുപ്പ് വെറും വോട്ടെടുപ്പ് മാത്രമല്ല. പൗരന്മാര്ക്ക് വോട്ടര്പട്ടികയില് തുല്യമായി ഇടം ലഭിക്കുന്നുണ്ടോ, തെരഞ്ഞെടുപ്പ് നിയന്ത്രിക്കുന്ന സ്ഥാപനം സ്വതന്ത്രമായി പ്രവര്ത്തിക്കുന്നുണ്ടോ, പുറത്താക്കപ്പെട്ടതായി കരുതുന്ന വോട്ടര്ക്ക് ഫലപ്രദമായ പരാതി പരിഹാര മാര്ഗമുണ്ടോ തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങളും അതിന്റെ ഭാഗമാണ്.
ഈ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോഡിയുടെ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് വിജയങ്ങളില്നിന്ന് ലഭിക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയ അധികാരത്തിന്റെ ജനാധിപത്യ വിശ്വാസ്യതയെക്കുറിച്ച് ചോദ്യം ഉയരുന്നത്. തെരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രക്രിയയുടെ നിഷ്പക്ഷതയെക്കുറിച്ച് സംശയങ്ങള് ഉയര്ന്നാല്, ആ പ്രക്രിയയിലൂടെ ലഭിക്കുന്ന ജനവിധിയുടെ വിശ്വാസ്യതയെക്കുറിച്ചും സ്വാഭാവികമായും ചര്ച്ച ഉയരും.
തെരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷനെക്കുറിച്ചുള്ള ആരോപണങ്ങള് മാത്രം അടിസ്ഥാനമാക്കി മോഡിയുടെ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് വിജയങ്ങള് ജനാധിപത്യപരമായി അസാധുവാണെന്ന് സ്ഥാപിക്കാനാകില്ല. അതിന് ഓരോ തെരഞ്ഞെടുപ്പിനെയും ബാധിച്ചെന്നു തെളിയിക്കുന്ന പ്രത്യേക തെളിവുകളും നിയമപരമായ പരിശോധനയും ആവശ്യമായി വരും.
തെരഞ്ഞെടുപ്പ് ഒരു ജനാധിപത്യ ചടങ്ങ് മാത്രമാകുമോ?
ജനാധിപത്യ സംവിധാനങ്ങളില്നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി പ്രവര്ത്തിക്കുന്ന ഭരണകൂടങ്ങളും പലപ്പോഴും തെരഞ്ഞെടുപ്പുകള് നിലനിര്ത്താറുണ്ട്. തെരഞ്ഞെടുപ്പുകള് ഇല്ലാതാക്കുന്നതിനുപകരം അവയെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന സ്ഥാപനങ്ങളെയും മത്സരത്തിന്റെ സാഹചര്യങ്ങളെയും സ്വാധീനിക്കുന്ന രീതികള് ചില രാജ്യങ്ങളില് ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്.
വ്ളാദിമിര് പുടിന്റെ റഷ്യ, റെജപ് തയ്യിപ് എര്ദോഗന്റെ തുര്ക്കി തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനങ്ങളില് തെരഞ്ഞെടുപ്പ് തുടരുമ്പോഴും രാഷ്ട്രീയ മത്സരം, മാധ്യമ സ്വാതന്ത്ര്യം, ഭരണഘടനാ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ സ്വാതന്ത്ര്യം തുടങ്ങിയ മേഖലകളില് നിയന്ത്രണങ്ങള് ഏര്പ്പെടുത്തിയതായി വിവിധ ഗവേഷകര് വിലയിരുത്തിയിട്ടുണ്ട്.
ഇന്ത്യയെക്കുറിച്ചും സമാനമായ അന്താരാഷ്ട്ര വിലയിരുത്തലുകള് നിലവിലുണ്ട്. എന്നാല് അത്തരം സൂചികകള് ഗവേഷണരീതികളും മാനദണ്ഡങ്ങളും അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള വിലയിരുത്തലുകളാണ്; അവ ഇന്ത്യയിലെ ഓരോ തെരഞ്ഞെടുപ്പും അസാധുവാണെന്ന് തെളിയിക്കുന്നതല്ല.
ഇപ്പോഴത്തെ വിവാദം ഉയര്ത്തുന്ന കൂടുതല് കൃത്യമായ ചോദ്യം മറ്റൊന്നാണ്: തെരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷന്റെ ഭരണപരമായ സ്വാതന്ത്ര്യം ദുര്ബലമായാല്, സ്വതന്ത്രവും വിശ്വാസ്യതയുള്ളതുമായ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്തിപ്പിനെ എങ്ങനെ ഉറപ്പാക്കും?
തുടക്കം 2023ലെ നിയമത്തിലോ?
ഇവിടെ 2023-ലെ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണര്മാരുടെ നിയമനരീതിയിലെ മാറ്റം നിര്ണായകമാണ്.
2023 മാര്ച്ചിലെ അനൂപ് ബരന്വാള് വേഴ്സസ് യൂണിയന് ഓഫ് ഇന്ത്യ കേസില് സുപ്രിം കോടതി, പാര്ലമെന്റ് നിയമം കൊണ്ടുവരുന്നതുവരെ, മുഖ്യ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണറെയും മറ്റ് തെരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണര്മാരെയും തെരഞ്ഞെടുക്കുന്നതിനായി പ്രധാനമന്ത്രി, ലോക്സഭയിലെ പ്രതിപക്ഷനേതാവ്, ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് ഓഫ് ഇന്ത്യ എന്നിവര് ഉള്പ്പെട്ട സമിതി രൂപീകരിച്ചിരുന്നു. തെരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യം ഉറപ്പാക്കുക എന്നതായിരുന്നു ഈ ഇടക്കാല സംവിധാനത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലം.
തുടര്ന്ന് പാര്ലമെന്റ് പാസാക്കിയ നിയമത്തില് 2023ല് ചീഫ് ജസ്റ്റിസിന് പകരം പ്രധാനമന്ത്രി നാമനിര്ദേശം ചെയ്യുന്ന കേന്ദ്രമന്ത്രിയെ ഉള്പ്പെടുത്തി.
ഇതോടെ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് സമിതിയില് പ്രധാനമന്ത്രിയും അദ്ദേഹം നിര്ദേശിക്കുന്ന കേന്ദ്രമന്ത്രിയും പ്രതിപക്ഷനേതാവും അംഗങ്ങളായി. അതായത് സര്ക്കാരിന് രണ്ട് അംഗങ്ങളുടെ പ്രാതിനിധ്യമുള്ള ഘടനയായി ഇത് മാറി. 2023-ലെ നിയമം ഭരണഘടനാപരമായ സ്ഥാപനത്തിന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തെ ബാധിക്കുമോ എന്ന ചോദ്യം പിന്നീട് സുപ്രിം കോടതിയിലും ഉയര്ന്നു. 2026 സെപ്റ്റംബര് 23-ന് ഈ നിയമത്തിനെതിരായ ഹര്ജികള് കൂടുതല് അംഗങ്ങളുള്ള ബെഞ്ചിലേക്ക് പരിഗണനയ്ക്കായി അയക്കുന്നതില് സുപ്രിം കോടതിയിലെ രണ്ട് ജഡ്ജിമാര് ഏകാഭിപ്രായത്തിലെത്തി.
ഗ്യാനേഷ് കുമാറിന്റെ പശ്ചാത്തലം എന്തുകൊണ്ട് ചര്ച്ചയാകുന്നു?
1988 ബാച്ചിലെ കേരള കേഡര് ഐ എ എസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനായ ഗ്യാനേഷ് കുമാര് കേന്ദ്ര ആഭ്യന്തര മന്ത്രാലയത്തിലെ കശ്മീര് ഡിവിഷനില് പ്രവര്ത്തിച്ചിരുന്നു. 2019-ല് ആര്ട്ടിക്കിള് 370 റദ്ദാക്കുന്നതിനും ജമ്മു കശ്മീര് പുനഃസംഘടനയ്ക്കുമുള്ള ഭരണപരമായ നടപടികളിലും അദ്ദേഹം പങ്കാളിയായിരുന്നുവെന്ന് റിപ്പോര്ട്ടുകള് പറയുന്നു.
തുടര്ന്ന് അയോധ്യയിലെ രാമജന്മഭൂമി തീര്ഥ ക്ഷേത്ര ട്രസ്റ്റുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രവര്ത്തനങ്ങളിലും അദ്ദേഹം പങ്കെടുത്തു. പിന്നീട് അമിത് ഷാ നേതൃത്വം നല്കിയ സഹകരണ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ സെക്രട്ടറിയായും പ്രവര്ത്തിച്ചു.
2024 ജനുവരിയില് വിരമിച്ച അദ്ദേഹം രണ്ടുമാസത്തിനകം തെരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണറായി നിയമിക്കപ്പെട്ടു. 2025 ഫെബ്രുവരിയില് പുതിയ നിയമന സംവിധാനത്തിന് കീഴില് മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണറായി ചുമതലയേറ്റു.
ബി ജെ പി എന്തുകൊണ്ട് ഗ്യാനേഷിനെ പ്രതിരോധിക്കുന്നു?
തെരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷനെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള വിവാദത്തില് ബി ജെ പി ഗ്യാനേഷ് കുമാറിനു വേണ്ടി പ്രതിരോധം സൃഷ്ടിക്കുന്നുണ്ട്. പാര്ട്ടി വക്താവ് സാംബിത് പാത്ര, കമ്മീഷനിലെ അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങള് തന്നെ സ്ഥാപനത്തിനകത്തെ ജനാധിപത്യപരമായ ചര്ച്ചയുടെ തെളിവാണെന്നാണ് വാദിക്കുന്നത്. പ്രതിപക്ഷം തെരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷനെ അപകീര്ത്തിപ്പെടുത്താനുള്ള പ്രചാരണം നടത്തുകയാണെന്നും അദ്ദേഹം ആരോപിക്കുന്നു. എന്നാല് ഭരണകക്ഷിയുടെ ശക്തമായ പ്രതിരോധം തന്നെ കമ്മീഷന്റെ നിഷ്പക്ഷതയെക്കുറിച്ചുള്ള സംശയങ്ങള് കൂടുതല് ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നുവയായാണ് മാറുന്നത്.
വോട്ടര്പട്ടികയില് ഒരാളുടെ പേര് ഉള്പ്പെടുത്തുന്നതോ നീക്കം ചെയ്യുന്നതോ ഭരണപരമായ നടപടിയായി മാത്രം കാണാനാകുമോ?
1951- 52ലെ ഇന്ത്യയുടെ ആദ്യ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ് ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ജനാധിപത്യ പരീക്ഷണങ്ങളിലൊന്നായിരുന്നു. പ്രായപൂര്ത്തിയായ എല്ലാ പൗരന്മാര്ക്കും വോട്ടവകാശം നല്കുന്ന ഭരണഘടനാപരമായ ആശയം നടപ്പാക്കുന്നതില് തെരഞ്ഞെടുപ്പ് സംവിധാനത്തിന് വലിയ പങ്കുണ്ടായിരുന്നു.
പിന്നീട് ടി എന് ശേഷന് ഉള്പ്പെടെയുള്ള മുഖ്യ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണര്മാരുടെ കാലത്ത് തെരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷന്റെ സ്വതന്ത്രമായ സ്ഥാപനപരമായ സ്വഭാവം കൂടുതല് ശക്തമായി എന്നതാണ് ഇന്ത്യന് തെരഞ്ഞെടുപ്പ് ചരിത്രത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പൊതുവായ വിലയിരുത്തല്.
ഇന്നത്തെ ചര്ച്ച ആ പാരമ്പര്യത്തെക്കുറിച്ചാണ്.
എസ് ഐ ആറിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള ഇപ്പോഴത്തെ വിവാദം ഈ ചോദ്യത്തെ കൂടുതല് മൂര്ച്ചയുള്ളതാക്കുന്നു. ദി ഇന്ത്യന് എക്സ്പ്രസ് റിപ്പോര്ട്ട് പ്രകാരം രണ്ട് തെരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണര്മാര് വോട്ടര്മാരെ ചേര്ക്കുന്നതും നീക്കം ചെയ്യുന്നതും ഉള്പ്പെടെയുള്ള നടപടികളെക്കുറിച്ച് ഔദ്യോഗിക എതിര്പ്പുകള് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.
ഗ്യാനേഷിന്റെ രാജി മതിയാകുമോ?
എന്നാല് ഗ്യാനേഷ് കുമാര് സ്ഥാനമൊഴിഞ്ഞാല് മാത്രം തെരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷന്റെ സ്ഥാപനപരമായ വിശ്വാസ്യത പുനഃസ്ഥാപിക്കാനാകില്ല.
അതിന് എസ് ഐ ആര് നടപടികളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട രേഖകള് പുറത്തുവിടുക, മണ്ഡലംതലത്തില് വോട്ടര്പട്ടികയില് നടന്ന കൂട്ടിച്ചേര്ക്കലുകളും നീക്കങ്ങളും പുനഃസ്ഥാപനങ്ങളും സംബന്ധിച്ച വിവരങ്ങള് പ്രസിദ്ധീകരിക്കുക, സ്വതന്ത്രമായ നിയമപരമോ പാര്ലമെന്ററി തലത്തിലുള്ളതോ ആയ പരിശോധന നടത്തുക, വോട്ടര്പട്ടികയില്നിന്ന് പേര് നീക്കം ചെയ്യുന്നതിന് മുമ്പ് വ്യക്തമായ അറിയിപ്പും അപ്പീല് സംവിധാനവും ഉറപ്പാക്കുക തുടങ്ങിയ നടപടികള് ആവശ്യമായി വരും.
അതോടൊപ്പം, തെരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണര്മാരെ നിയമിക്കുന്ന സംവിധാനത്തില് ഭരണകക്ഷിക്ക് സ്ഥിരമായ ഭൂരിപക്ഷം ലഭിക്കാത്ത തരത്തിലുള്ള ഒരു സംവിധാനത്തിലേക്ക് മടങ്ങണമെന്ന ആവശ്യവും ഉയരുന്നുണ്ട്.
ഇപ്പോഴത്തെ വിവാദം ഗ്യാനേഷ് കുമാറിന്റെ വ്യക്തിഗത പ്രവര്ത്തനങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ചര്ച്ചയില് ഒതുങ്ങുന്നില്ല. തെരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യം, സുതാര്യത, ആഭ്യന്തര തീരുമാനമെടുക്കല് രീതി, വോട്ടര്പട്ടികയുടെ വിശ്വാസ്യത, കമ്മീഷണര്മാരുടെ നിയമന സംവിധാനം ഇവയെല്ലാം ഒരേ സമയം പൊതുചര്ച്ചയിലെത്തിയിരിക്കുകയാണ്.
ജനാധിപത്യത്തില് തെരഞ്ഞെടുപ്പ് വിജയത്തിന്റെ അര്ഥം വോട്ടുകള് എണ്ണുന്നതില് മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നില്ല. ആ വോട്ടുകള് എങ്ങനെ രേഖപ്പെടുത്തി, ആരെ വോട്ടര്പട്ടികയില് ഉള്പ്പെടുത്തി, ആരെ ഒഴിവാക്കി, പരാതികള് എങ്ങനെ പരിഗണിച്ചു, തെരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്തുന്ന സ്ഥാപനത്തെ ജനങ്ങള് എത്രമാത്രം വിശ്വസിക്കുന്നു തുടങ്ങിയവയെല്ലാം പ്രധാനമാണ്.
അതുകൊണ്ടു തന്നെ ഗ്യാനേഷ് കുമാര് ആരുടെ പക്ഷത്താണ് എന്നതിനോടൊപ്പം തെരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്തുന്ന സ്ഥാപനത്തിന്റെ നിഷ്പക്ഷതയെക്കുറിച്ച് ഉയരുന്ന സംശയങ്ങള്ക്ക് ഇന്ത്യയുടെ ജനാധിപത്യ സംവിധാനം എത്രത്തോളം സുതാര്യമായ മറുപടി നല്കും എന്നതുകൂടി ശ്രദ്ധേയമാണ്.