ഹിമാലയം പതിയെ ചൂടുപിടിക്കുകയാണ്. അതിനൊപ്പം മഞ്ഞുമലകളും ഹിമാനികളും അസ്ഥിരമാകുന്നു. അതിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങള് എത്രത്തോളം വിനാശകരമാകാമെന്നതിന്റെ ഏറ്റവും പുതിയ ഉദാഹരണമായി മാറുകയാണ് നേപ്പാളിലുണ്ടായ മിന്നല്പ്രളയം.
പ്രാഥമിക ശാസ്ത്രീയ അന്വേഷണങ്ങള് നല്കുന്ന സൂചനകള് പ്രകാരം, ഒരു ഹിമാനിയുടെ വലിയൊരു ഭാഗം അടര്ന്നുവീണതാകാം ദുരന്തത്തിന് തുടക്കമിട്ടത്. വീണുവന്ന മഞ്ഞും പാറകളും നദിയുടെ ഒഴുക്ക് താത്ക്കാലികമായി തടഞ്ഞിരിക്കാം. അതോടെ വെള്ളം പിന്നില് കെട്ടിനിന്നു. ഏതാനും മണിക്കൂറുകള്ക്കുശേഷം ഈ തടസ്സം തകര്ന്നപ്പോള് വന് ശക്തിയോടെ വെള്ളം താഴേക്ക് കുതിച്ചെത്തിയിരിക്കാമെന്നാണ് ശാസ്ത്രജ്ഞരുടെ നിഗമനം.
നൂറുകണക്കിന് ആളുകളുടെ ജീവനെടുത്ത ദുരന്തത്തിന്റെ കൃത്യമായ കാരണങ്ങള് കണ്ടെത്താനുള്ള ശ്രമം ഇപ്പോഴും തുടരുകയാണ്. വിദേശികളും തീര്ഥാടകരും ഉള്പ്പെടെ നിരവധി പേരെ കാണാതായിട്ടുണ്ട്. ഉപഗ്രഹചിത്രങ്ങളും ഭൂതല വിവരങ്ങളും ഭൂകമ്പ നിരീക്ഷണകേന്ദ്രങ്ങളില് നിന്നുള്ള ഡേറ്റയും പരിശോധിച്ചാണ് ശാസ്ത്രജ്ഞര് സംഭവങ്ങളുടെ ചുരുളഴിക്കുന്നത്.
യു എസ് ജിയോളജിക്കല് സര്വേ 5.2 തീവ്രതയുള്ള ഹിമാനി തകര്ച്ചയാണ് റിപ്പോര്ട്ട് ചെയ്തത്. സമീപത്തെ ഭൂകമ്പനിരീക്ഷണ കേന്ദ്രങ്ങളില് നിന്നുള്ള വിവരങ്ങള്, ദീര്ഘദൈര്ഘ്യമുള്ള ഭൂകമ്പ തരംഗങ്ങള്, ഉപഗ്രഹചിത്രങ്ങള് എന്നിവയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് ഈ വിലയിരുത്തല്.
'ഹിമാനിയുടെ താഴ്ഭാഗം തന്നെ വലിയ തോതില് അടര്ന്നുവീണതായി തോന്നുന്നു. ഒരു വലിയ കത്തി ഉപയോഗിച്ച് ഹിമാനിയുടെ താഴത്തെ ഭാഗം മുഴുവന് മുറിച്ചെടുത്തതുപോലെയാണ് ഉപഗ്രഹചിത്രങ്ങളില് കാണുന്നത്,' ഓസ്ട്രിയയിലെ ഗ്രാസ് സര്വകലാശാലയിലെ ഭൗമശാസ്ത്രജ്ഞനും നിലവില് ബംഗ്ലാദേശില് പ്രവര്ത്തിക്കുന്നയാളുമായ ജേക്കബ് സ്റ്റെയ്നര് പറഞ്ഞു.
വലിയ ഉയരത്തില്നിന്ന് വന്തോതിലുള്ള ഹിമപിണ്ഡം താഴേക്ക് പതിക്കുമ്പോള് അതിന്റെ ആഘാതം ബോംബ് പൊട്ടിത്തെറിച്ചതിന് സമാനമായിരിക്കാമെന്നും തുടര്ന്നുണ്ടായ അരക്ഷിതാവസ്ഥയ്ക്ക് അത് കാരണമായിരിക്കാമെന്നും അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.
കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനവുമായി ബന്ധമുണ്ടോ?
നേപ്പാളിലെ ദുരന്തത്തിന് ആഗോളതാപനവുമായി നേരിട്ടുള്ള ബന്ധമുണ്ടെന്ന് ഇപ്പോള് തന്നെ ഉറപ്പിച്ചുപറയാനായിട്ടില്ലെന്നാണ് ശാസ്ത്രജ്ഞരുടെ നിലപാട്. എന്നാല് മനുഷ്യരുടെ പ്രവര്ത്തനങ്ങളാല് ഭൂമിയുടെ താപനില ഉയരുന്നതിനനുസരിച്ച് ഇത്തരം ദുരന്തങ്ങളുടെ സാധ്യത വര്ധിക്കുകയാണെന്നതില് ആശങ്കയുണ്ട്.
എണ്ണ, പ്രകൃതിവാതകം, കല്ക്കരി തുടങ്ങിയ ഫോസില് ഇന്ധനങ്ങളുടെ അമിത ഉപയോഗമാണ് ആഗോളതാപനത്തിന് പ്രധാന കാരണം. ലോകത്തിന്റെ പല ഭാഗങ്ങളേക്കാളും വേഗത്തില് ചൂടുപിടിക്കുന്ന ഹിമാലയ മേഖലയില് അതിന്റെ പ്രത്യാഘാതം കൂടുതല് ഗുരുതരമായേക്കാം.
'ഇപ്പോള് തന്നെ നേരിട്ടൊരു ബന്ധം സ്ഥാപിക്കാനായിട്ടില്ല. എന്നാല് ഉയരുന്ന താപനില ഹിന്ദുകുഷ്ഹിമാലയ മേഖലയെ മാറ്റിമറിക്കുകയാണ്. ഹിമാനികള് ഉരുകിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു,' കാഠ്മണ്ഡു ആസ്ഥാനമായ കാലാവസ്ഥാ ഗവേഷണ സ്ഥാപനമായ ഇന്റര്നാഷണല് സെന്റര് ഫോര് ഇന്റഗ്രേറ്റഡ് മൗണ്ടന് ഡെവലപ്മെന്റിലെ ദുരന്തസാധ്യതാ കുറയ്ക്കല് വിദഗ്ധന് സസ്വത് സന്യാല് പറഞ്ഞു.
ദുരന്തത്തില് ഹിമാലയ മേഖലയിലുടനീളം നൂറുകണക്കിന് ആളുകള്ക്ക് വീടുകള് നഷ്ടപ്പെട്ടു. ജലവൈദ്യുത അണക്കെട്ടുകള്, റോഡുകള്, കെട്ടിടങ്ങള്, പാലങ്ങള് തുടങ്ങിയ നിര്ണായക അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങള്ക്കും വ്യാപകമായ നാശനഷ്ടമുണ്ടായി.
അരമണിക്കൂറിനുള്ളില് ജലനിരപ്പുയര്ന്നത് ഒന്പത് മീറ്റര്
ദുരന്തത്തിന്റെ ഭീകരത വ്യക്തമാക്കുന്ന മറ്റൊരു കണക്ക് പുറത്തുവന്നിട്ടുണ്ട്. ഹിമാനിയുടെ ഒരു ഭാഗം അടര്ന്നുവീണതിനെ തുടര്ന്നുണ്ടായ വെള്ളപ്പാച്ചിലില് പ്രളയബാധിത മേഖലയിലെ നദികളില് ജലനിരപ്പ് വെറും 30 മിനിറ്റിനുള്ളില് ഒന്പത് മീറ്റര് വരെ ഉയര്ന്നതായി കാഠ്മണ്ഡു ആസ്ഥാനമായ ഗവേഷണസംഘത്തിലെ ശാസ്ത്രജ്ഞര് പറഞ്ഞു.
'അത് അസാധാരണമായ ഉയര്ച്ചയായിരുന്നു. വളരെ പെട്ടെന്നാണ് വലിയൊരു വെള്ളപ്പാച്ചില് ഉണ്ടായത്,' സന്യാല് പറഞ്ഞു.
പ്രാഥമിക തെളിവുകള് പ്രകാരം വലിയ അളവിലുള്ള മഞ്ഞും പാറകളും ല്ഹെന്ഡെ ഖോല നദിയിലേക്ക് പതിച്ചിരിക്കാം. ഇത് ഭോട്ടെ കോശി നദിയുടെ പോഷകനദിയാണ്.
ഹിമാനിയുടെ തകര്ച്ചയില് നദിയിലെ വെള്ളം പെട്ടെന്ന് സമീപ പ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് ഇടിച്ചുകയറുകയും വഴിയിലുണ്ടായിരുന്ന മണ്ണും വന് പാറകളും ഒഴുക്കിനൊപ്പം കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോകുകയും ചെയ്തിരിക്കാം. ഇതോടെ അതിശക്തമായ വെള്ളപ്പാച്ചില് താഴേക്കുണ്ടായി.
അതേസമയം, മണ്ണും പാറകളും നദിയെ താത്ക്കാലികമായി തടഞ്ഞുനിര്ത്തിയ ശേഷം വെള്ളം ആ തടസ്സം തകര്ത്ത് പുറത്തേക്ക് കുതിച്ചതാണോ എന്നതും ശാസ്ത്രജ്ഞര് പരിശോധിക്കുന്നുണ്ട്. അങ്ങനെയാണെങ്കില് ആദ്യം ഉണ്ടായ വെള്ളപ്പാച്ചിലിനേക്കാള് ശക്തമായ പ്രളയമായി അത് മാറിയിരിക്കാം.
ദുരന്തങ്ങള്ക്ക് പരിചിതമായ മലനിരകള്
ഇത് ആദ്യമായല്ല ഈ മേഖലയില് പ്രകൃതിദുരന്തം ഉണ്ടാകുന്നത്. 2025ല് ഹിമാനി തടാകത്തില് നിന്നുണ്ടായ വെള്ളപ്പാച്ചില് ഇതേ താഴ്വരയെ ബാധിച്ചിരുന്നു. 2024ല് മേഖലയിലെ മറ്റൊരു ഭാഗത്ത് മഞ്ഞും പാറകളും ഉള്പ്പെട്ട വന് മലയിടിച്ചിലും ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്.
2015ലെ നേപ്പാള് ഭൂകമ്പത്തിലും വിശാലമായ ലാങ്ടാങ് മേഖലയില് വന്തോതിലുള്ള മഞ്ഞിടിച്ചിലുകള് ഉണ്ടായത് ഓര്മിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.
ഹിമാലയത്തിന്റെ ഭൂപ്രകൃതി തന്നെ ദുരന്തസാധ്യതയുള്ളതാണെന്നതാണ് ഇത്തരം സംഭവങ്ങള് വ്യക്തമാക്കുന്നത്. എന്നാല് കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം ഈ അപകടസാധ്യതകള്ക്ക് പുതിയ മാനം നല്കുകയാണ്.
ചൂടുപിടിക്കുന്ന ഹിമാലയം; ഉരുകുന്ന ഹിമാനികള്
ഹിന്ദുകുഷ് ഹിമാലയ മേഖലയില് താപനില അതിവേഗം ഉയരുകയാണ്. അതിന്റെ ഫലമായി ഹിമാനികള്, മഞ്ഞുപാളികള്, പെര്മാഫ്രോസ്റ്റ് വര്ഷങ്ങളായി ഉറഞ്ഞുകിടക്കുന്ന മണ്ണ് എന്നിവയില് വലിയ മാറ്റങ്ങളാണ് സംഭവിക്കുന്നത്.
ധ്രുവപ്രദേശങ്ങള്ക്ക് പുറത്ത് ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ മഞ്ഞിന്റെയും മഞ്ഞുപാളികളുടെയും ശേഖരങ്ങളിലൊന്നാണ് ഹിമാലയത്തിലുള്ളത്. മേഖലയിലെ 63,000ത്തിലേറെ ഹിമാനികള് ഏഷ്യയിലെ കുറഞ്ഞത് 10 പ്രധാന നദീസംവിധാനങ്ങള്ക്ക് ജലം നല്കുന്നു. കോടിക്കണക്കിന് മനുഷ്യരുടെ ഭക്ഷണം, കുടിവെള്ളം, ഊര്ജം, ഉപജീവനം എന്നിവയുമായി ഈ ജലസ്രോതസ്സുകള് നേരിട്ട് ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
എന്നാല് സമുദ്രനിരപ്പില്നിന്ന് 4,500 മുതല് 6,000 മീറ്റര് വരെ ഉയരത്തിലുള്ള ഹിമാനി പ്രദേശത്തിന്റെ ഏകദേശം 78 ശതമാനവും ഉയരുന്ന താപനിലയ്ക്ക് വലിയ തോതില് സ്വാധീനിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്.
'ഇപ്പോള് സംഭവിച്ചത് നിര്ഭാഗ്യവശാല് ഇനി സാധാരണ സംഭവമായി മാറുകയാണ്. ഇനി കാര്യങ്ങള് കൂടുതല് മോശമാകാനാണ് സാധ്യത,' സ്റ്റെയ്നര് പറഞ്ഞു.
കഴിഞ്ഞ ഒരു ദശകം രേഖപ്പെടുത്തിയ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും ചൂടേറിയ തുടര്ച്ചയായ കാലഘട്ടമായിരുന്നു. 2024 ഏറ്റവും ചൂടേറിയ വര്ഷമായി രേഖപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു.
ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ റിപ്പോര്ട്ടുകള് പ്രകാരം 2000നും 2019നും ഇടയില് ലോകത്തെ ഹിമാനികള് പ്രതിവര്ഷം 267 ഗിഗാടണ് മഞ്ഞ് നഷ്ടപ്പെടുത്തി. ഗിസയിലെ ഏകദേശം 46,500 വലിയ പിരമിഡുകളുടെ ഭാരത്തിന് തുല്യമാണ് ഈ അളവ്.
ആഗോളതാപനം 1.5 ഡിഗ്രി സെല്ഷ്യസില് നിയന്ത്രിക്കാന് കഴിഞ്ഞാലും ഗ്രീന്ലാന്ഡിലെയും അന്റാര്ട്ടിക്കയിലെയും ഹിമാനികളെ ഒഴികെ ലോകത്തെ ഹിമാനികളുടെ പകുതിവരെ 2100ഓടെ നഷ്ടപ്പെടാന് സാധ്യതയുണ്ടെന്നാണ് വിവിധ പഠനങ്ങളുടെ മുന്നറിയിപ്പ്.
നിലവിലെ ആഗോള കാലാവസ്ഥാ നയങ്ങള് തുടര്ന്നാല് വ്യാവസായികവത്കരണത്തിന് മുമ്പുള്ള കാലഘട്ടത്തെ അപേക്ഷിച്ച് ഈ നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തോടെ ഭൂമിയുടെ ശരാശരി താപനില ഏകദേശം 2.8 ഡിഗ്രി സെല്ഷ്യസ് ഉയരാനാണ് സാധ്യത.
ഹിമാലയ മേഖലയിലെ ഹിമാനികള് ഉരുകുന്നതിന്റെ വേഗം 2000നുശേഷം ഇരട്ടിയായതായി കാഠ്മണ്ഡു ആസ്ഥാനമായ ഗവേഷണസംഘത്തിന്റെ പഠനങ്ങളും വ്യക്തമാക്കുന്നു.
ഉരുകുന്ന ഹിമാനി; വളരുന്ന തടാകങ്ങള്
ഹിമാനികള് ഉരുകുമ്പോള് അവയില്നിന്നുള്ള വെള്ളം ഹിമാനി തടാകങ്ങളിലേക്ക് ഒഴുകിയെത്തുന്നു. ഈ തടാകങ്ങള് വലുതാകുന്നതോടെ അവ പൊട്ടിത്തെറിച്ച് താഴേക്ക് കുതിക്കുന്ന വെള്ളപ്പാച്ചിലിന്റെ സാധ്യതയും വര്ധിക്കുന്നു.
ഹിമാനികള് പിന്വാങ്ങുമ്പോള് മഞ്ഞിനടിയില് വര്ഷങ്ങളായി സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന മലനിരകളിലെ പാറകള് പുറംലോകത്തേക്ക് തുറന്നുകാണപ്പെടുന്നു. ചൂട്, മഴ, തുടര്ച്ചയായ തണുപ്പ് ഉരുകല് ചക്രങ്ങള് എന്നിവ പാറകളെയും മലഞ്ചരിവുകളെയും ദുര്ബലമാക്കുന്നു.
വര്ഷങ്ങളായി ഉറഞ്ഞുകിടക്കുന്ന പെര്മാഫ്രോസ്റ്റ് ഉരുകുന്നതും ഇതിന് ആക്കം കൂട്ടുന്നു.
'മലകളില്നിന്ന് മണ്ണും പാറകളും മറ്റ് വസ്തുക്കളും താഴേക്ക് നീങ്ങാനുള്ള സാധ്യത ഇതോടെ വര്ധിക്കുന്നു,' സ്റ്റെയ്നര് പറഞ്ഞു.
നേപ്പാളില് സംഭവിച്ചതിന് പിന്നിലും ഇത്തരം തുടര്ച്ചയായ ദുരന്തങ്ങളുടെ ഒരു ശൃംഖല ഉണ്ടായിരിക്കാമെന്നാണ് സന്യാലിന്റെ വിലയിരുത്തല്. ആദ്യം ഹിമപാതമോ ഹിമാനി തകര്ച്ചയോ, തുടര്ന്ന് മണ്ണും പാറകളും കലര്ന്ന ശക്തമായ ഒഴുക്ക്, നദിയില് തടസ്സം, ഒടുവില് വിനാശകരമായ മിന്നല്പ്രളയം ഇങ്ങനെയൊരു ക്രമമായിരിക്കാം സംഭവിച്ചത്.
മുന്നറിയിപ്പ് സംവിധാനങ്ങളുടെ അഭാവം കൂട്ടുന്ന അപകടം
നേപ്പാളിന്റെ വൈദ്യുതി ഉത്പാദനത്തിന്റെ ഏകദേശം പത്ത് ശതമാനം ഏറ്റവും പുതിയ ദുരന്തം ബാധിച്ച താഴ്വരയിലാണെന്ന് സ്റ്റെയ്നര് പറയുന്നു.
മുമ്പും പ്രളയങ്ങളും മഞ്ഞിടിച്ചിലുകളും ഉണ്ടായിട്ടും പ്രദേശവാസികള്ക്കും വിനോദസഞ്ചാരികള്ക്കും തീര്ഥാടകര്ക്കുമെല്ലാം സമയബന്ധിതമായി മുന്നറിയിപ്പ് നല്കാനുള്ള സംവിധാനങ്ങള് മതിയായ രീതിയില് സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ടോ എന്ന ചോദ്യം ഉയരുകയാണ്.
വര്ഷങ്ങളായി ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളില്നിന്നുള്ള വിനോദസഞ്ചാരികളെ ആകര്ഷിക്കുന്ന രാജ്യമാണ് നേപ്പാള്. സമീപകാലത്ത് പ്രതിവര്ഷം 10 ലക്ഷത്തിലേറെ വിനോദസഞ്ചാരികള് രാജ്യത്തെത്തുന്നുണ്ട്.
ഹിമാലയത്തിലെ താപനില ഉയരുകയും മലനിരകളുടെ സ്ഥിരത കുറയുകയും ചെയ്യുന്ന സാഹചര്യത്തില് ശക്തമായ നേരത്തെയുള്ള മുന്നറിയിപ്പ് സംവിധാനങ്ങളും കൂടുതല് കാര്യക്ഷമമായ നിരീക്ഷണവും രാജ്യങ്ങള് തമ്മിലുള്ള വേഗത്തിലുള്ള വിവര കൈമാറ്റവും ഇനി അനിവാര്യമാണ്.
എന്നാല് ഹിമാലയന് പര്വതനിരകളിലുടനീളമുള്ള ആയിരക്കണക്കിന് ഹിമാനികളും കുത്തനെയുള്ള മലഞ്ചരിവുകളും നദീതാഴ്വരകളും നിരീക്ഷിക്കുക അത്യന്തം ദുഷ്കരമാണ്.
അതിലും വലിയ വെല്ലുവിളി മറ്റൊന്നാണ്. ഒരു ദുരന്തം ആരംഭിച്ചുകഴിഞ്ഞാല് രക്ഷപ്പെടാന് മണിക്കൂറുകളൊന്നും ലഭിച്ചേക്കില്ല.
'നമുക്ക് മണിക്കൂറുകളില്ല. ചിലപ്പോള് തയ്യാറെടുക്കാന് ലഭിക്കുന്നത് ഏതാനും മിനിറ്റുകള് മാത്രമാണ്,' സന്യാല് പറഞ്ഞു.
'ചുവന്ന വര' കടന്ന പ്രദേശങ്ങള്
നേപ്പാളിലെ ചില പ്രദേശങ്ങള് ഇപ്പോള് തന്നെ മനുഷ്യവാസത്തിന് അതീവ അപകടകരമായ നിലയിലേക്ക് എത്തിയിട്ടുണ്ടെന്ന് സ്റ്റെയ്നര് മുന്നറിയിപ്പ് നല്കുന്നു.
'മുമ്പുണ്ടായ സമാന ദുരന്തങ്ങള് ഹിമാലയന് മേഖലയിലെ സര്ക്കാരുകള്ക്ക് ഒരു മുന്നറിയിപ്പാകുമെന്ന് ഞങ്ങള് പ്രതീക്ഷിച്ചിരുന്നു. എന്നാല് നഷ്ടങ്ങള് ഇനിയും മതിയായത്ര ഭീകരമാകാത്തത് നിരാശപ്പെടുത്തുന്നു,' അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.
'നാളെ മുതല് തന്നെ വ്യക്തമായ പരിഹാരങ്ങള് ഉണ്ടാകുമെന്ന് എനിക്ക് വലിയ പ്രതീക്ഷയില്ല. എന്താണ് ചെയ്യേണ്ടതെന്ന് നമുക്കറിയാം. എന്നാല് വിവിധ വിഭാഗങ്ങള് തമ്മില് ഏകോപനം ഉണ്ടാകുകയും അതനുസരിച്ച് നടപടികള് കൈക്കൊള്ളുകയും വേണം,' സ്റ്റെയ്നര് കൂട്ടിച്ചേര്ത്തു.
നേപ്പാളിലെ ഈ ദുരന്തം ഒരു ഒറ്റപ്പെട്ട പ്രകൃതിദുരന്തമായി മാത്രം കാണാനാകില്ല. ചൂടുപിടിക്കുന്ന ഭൂമിയും അതിനനുസരിച്ച് മാറുന്ന ഹിമാലയവും മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്ന വലിയ മുന്നറിയിപ്പാണ് ഇത്. ഹിമാനികള് ഉരുകുന്നത് ഒരു കാലാവസ്ഥാ കണക്കുമാത്രമല്ല; അതിന്റെ താഴ്വരകളില് ജീവിക്കുന്ന മനുഷ്യരുടെ സുരക്ഷയെയും ഭാവിയെയും നേരിട്ട് ബാധിക്കുന്ന യാഥാര്ഥ്യമാണ്.
ഇനി ചോദ്യം ദുരന്തങ്ങള് സംഭവിക്കുമോ എന്നതല്ല. അടുത്ത ദുരന്തം വരുന്നതിന് മുമ്പ് മുന്നറിയിപ്പ് നല്കാനും മനുഷ്യജീവന് രക്ഷിക്കാനും നമുക്ക് എത്ര സമയം ലഭിക്കും എന്നതാണ്.