ബെല്‍ഗ്രേഡ്: സെര്‍ബിയന്‍ പ്രസിഡന്റ് അലക്‌സാണ്ടര്‍ വുസിച്ചിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഭരണകക്ഷിക്കെതിരെ ബെല്‍ഗ്രേഡില്‍ വന്‍ ജനകീയ റാലി. സ്വതന്ത്ര ജനക്കൂട്ട നിരീക്ഷണ സംഘടനയായ ആര്‍ക്കൈവ് ഓഫ് പബ്ലിക് ഗാതറിങ്‌സിന്റെ കണക്കനുസരിച്ച് വ്യാഴാഴ്ച നടന്ന റാലിയില്‍ ഏകദേശം ഒന്നരലക്ഷം പേര്‍ പങ്കെടുത്തു. ഞായറാഴ്ച നടക്കാനിരിക്കുന്ന നിര്‍ണായക പാര്‍ലമെന്റ് തെരഞ്ഞെടുപ്പിന് മുന്നോടിയായാണ് വിദ്യാര്‍ഥി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തില്‍ പ്രതിഷേധക്കാര്‍ തലസ്ഥാനത്ത് ഒത്തുചേര്‍ന്നത്.
2012 മുതല്‍ അധികാരത്തിലുള്ള സെര്‍ബിയന്‍ പ്രോഗ്രസീവ് പാര്‍ട്ടിയുടെ (എസ് എന്‍ എസ്) ഭരണത്തിനെതിരെ ഉയര്‍ന്നുവന്ന ഏറ്റവും വലിയ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് വെല്ലുവിളികളിലൊന്നായാണ് റാലി വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്. സ്ലാവിയ ചത്വരത്തിലും സമീപത്തെ തെരുവുകളിലും ഒത്തുകൂടിയ പ്രതിഷേധക്കാര്‍, വിദ്യാര്‍ഥികളുടെ പിന്തുണയോടെ മത്സരിക്കുന്ന സ്ഥാനാര്‍ഥികള്‍ക്ക് രാജ്യത്ത് രാഷ്ട്രീയ മാറ്റം കൊണ്ടുവരാനാകുമെന്ന പ്രതീക്ഷ പ്രകടിപ്പിച്ചു.
'വിദ്യാര്‍ഥികള്‍ വിജയിക്കുന്നു'; സ്ലാവിയ ചത്വരത്തില്‍ ജനസഞ്ചയം
'വിദ്യാര്‍ഥികള്‍ വിജയിക്കുന്നു' എന്ന മുദ്രാവാക്യമുള്ള പതാകകളേന്തി വിദ്യാര്‍ഥികളും അനുയായികളും ബെല്‍ഗ്രേഡിലൂടെ പ്രകടനം നടത്തി. മുദ്രാവാക്യങ്ങള്‍ മുഴക്കിയും വിസിലടിച്ചും നീങ്ങിയ പ്രകടനക്കാര്‍ പിന്നീട് സ്ലാവിയ ചത്വരത്തില്‍ സംഗമിച്ചു. വ്യാഴാഴ്ച വൈകുന്നേരം നടന്ന റാലിയില്‍ ചത്വരവും സമീപത്തെ തെരുവുകളും പ്രതിഷേധക്കാരെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞതായി എ എഫ് പി റിപ്പോര്‍ട്ട് ചെയ്തു.
പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രതിഷേധങ്ങള്‍ക്ക് വേദിയായിട്ടുള്ള പ്രദേശമാണ് സ്ലാവിയ ചത്വരം. നേതാവില്ലാത്ത കൂട്ടായ്മയായി പ്രവര്‍ത്തിക്കുന്ന വിദ്യാര്‍ഥി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ പിന്തുണയോടെ സ്ഥാനാര്‍ഥികള്‍ മത്സരിക്കുന്നതാണ് ഇത്തവണത്തെ പ്രത്യേകത.
റാലിയുടെ സമാപനത്തില്‍ സ്ഥാനാര്‍ഥികള്‍ വേദിയില്‍നിന്ന് ജനക്കൂട്ടത്തിലേക്കിറങ്ങി. സെര്‍ബിയന്‍ ഭരണഘടനയുടെ പകര്‍പ്പുകള്‍ കൈയിലേന്തിയ അവര്‍ പിന്നീട് പ്രതിഷേധക്കാര്‍ക്കൊപ്പം പരമ്പരാഗത നാടോടിനൃത്തത്തിലും പങ്കുചേര്‍ന്നു.
നോവി സാദ് റെയില്‍വേ സ്റ്റേഷന്‍ ദുരന്തം പ്രക്ഷോഭത്തിന് തുടക്കമിട്ടു
2024-ല്‍ നവീകരിച്ച നോവി സാദ് റെയില്‍വേ സ്റ്റേഷനിലെ മേല്‍ക്കൂരയുടെ ഒരു ഭാഗം തകര്‍ന്നുവീണ് 16 പേര്‍ മരിച്ചതോടെയാണ് വിദ്യാര്‍ഥികളുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള പ്രതിഷേധ പ്രസ്ഥാനം ശക്തിപ്രാപിച്ചത്. അഴിമതിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആരോപണങ്ങള്‍ വ്യാപകമായി ഉയര്‍ന്ന ദുരന്തം, 2000-ല്‍ സ്ലോബൊദാന്‍ മിലോഷെവിച്ചിന്റെ പതനത്തിനുശേഷം രാജ്യം കണ്ട ഏറ്റവും വലിയ പ്രതിഷേധ പരമ്പരകളിലൊന്നിന് വഴിയൊരുക്കി.
ദുരന്തത്തെക്കുറിച്ച് സുതാര്യമായ അന്വേഷണം നടത്തണമെന്ന ആവശ്യത്തോടെയാണ് പ്രക്ഷോഭം ആരംഭിച്ചത്. പിന്നീട് രണ്ടുവര്‍ഷത്തോളം നീണ്ട പ്രക്ഷോഭം അഴിമതിവിരുദ്ധ പ്രചാരണമായും നേരത്തേയുള്ള തെരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്തണമെന്ന ആവശ്യമായും വളര്‍ന്നു. ഒടുവില്‍, ഭരണകക്ഷിയെ അധികാരത്തില്‍നിന്ന് മാറ്റുകയെന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ വിദ്യാര്‍ഥികളുടെ പിന്തുണയുള്ള സ്ഥാനാര്‍ഥികള്‍ രംഗത്തെത്തിയതോടെ പ്രക്ഷോഭം രാജ്യവ്യാപക രാഷ്ട്രീയ വെല്ലുവിളിയായി മാറി.
ഭരണകക്ഷിക്കെതിരെ മത്സരിക്കുന്നത് 250 സ്ഥാനാര്‍ഥികള്‍
ഭരണകക്ഷിയായ സെര്‍ബിയന്‍ പ്രോഗ്രസീവ് പാര്‍ട്ടിയെ അധികാരത്തില്‍നിന്ന് മാറ്റാന്‍ ലക്ഷ്യമിട്ട് വിദ്യാര്‍ഥികളുടെ പിന്തുണയോടെ രൂപീകരിച്ച സ്ഥാനാര്‍ഥി കൂട്ടായ്മയാണ് 'സ്റ്റുഡന്റ് ലിസ്റ്റ്'. പാര്‍ലമെന്റിലെ 250 സീറ്റുകളിലേക്കും 250 സ്ഥാനാര്‍ഥികളെയാണ് കൂട്ടായ്മ രംഗത്തിറക്കിയിരിക്കുന്നത്. അക്കാദമിക രംഗത്തുനിന്നുള്ളവരും പരമ്പരാഗത രാഷ്ട്രീയ സംവിധാനത്തിന് പുറത്തുനില്‍ക്കുന്നവരുമാണ് സ്ഥാനാര്‍ഥികളില്‍ പലരും.
അഴിമതിക്കെതിരായ പോരാട്ടമാണ് കൂട്ടായ്മയുടെ പ്രധാന വാഗ്ദാനം. നോവി സാദ് റെയില്‍വേ സ്റ്റേഷന്‍ ദുരന്തത്തിനുശേഷം അഴിമതി രാജ്യത്തെ പ്രധാന രാഷ്ട്രീയ ചര്‍ച്ചാവിഷയമായി മാറിയിരുന്നു.
ബെല്‍ഗ്രേഡിലെ റാലിയില്‍ സംസാരിച്ച സ്ഥാനാര്‍ഥികളിലൊരാളും സര്‍വകലാശാലാ പ്രൊഫസറുമായ യുഗോസ്ലാവ് ഗാഷിച്ച്, രാജ്യത്തെ ജനങ്ങള്‍ മികച്ച നേതൃത്വത്തിന് അര്‍ഹരാണെന്ന് പറഞ്ഞു. വര്‍ഷങ്ങളായി തുടരുന്ന അപമാനത്തിനും അരാജകത്വത്തിനും വഞ്ചനയ്ക്കും അറുതിവരുത്തുമെന്നും അദ്ദേഹം പ്രഖ്യാപിച്ചു.
പ്രതിപക്ഷ പ്രസ്ഥാനത്തെ പരാജയപ്പെടുത്തണമെന്ന് വുസിച്ച്
ഒരു ദശാബ്ദത്തിലേറെയായി സെര്‍ബിയന്‍ രാഷ്ട്രീയത്തില്‍ നിര്‍ണായക സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്ന നേതാവാണ് അലക്‌സാണ്ടര്‍ വുസിച്ച്. പ്രധാനമന്ത്രിയായും പ്രസിഡന്റായും അദ്ദേഹം അധികാരത്തിലിരുന്നിട്ടുണ്ട്. രാഷ്ട്രീയ സമ്മര്‍ദം ശക്തമായ സാഹചര്യത്തില്‍ കഴിഞ്ഞ മാസം അദ്ദേഹം ഇടക്കാല പാര്‍ലമെന്റ് തെരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രഖ്യാപിച്ചു.
2012-ല്‍ സെര്‍ബിയന്‍ പ്രോഗ്രസീവ് പാര്‍ട്ടി അധികാരത്തിലെത്തിയതിനുശേഷം വുസിച്ചിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഭരണകൂടം നേരിടുന്ന പ്രധാന തെരഞ്ഞെടുപ്പ് വെല്ലുവിളികളിലൊന്നാണിത്.
വ്യാഴാഴ്ച ബെല്‍ഗ്രേഡിലെ കായികവേദിയില്‍ അനുയായികളെ അഭിസംബോധന ചെയ്ത വുസിച്ച്, വിദ്യാര്‍ഥി പ്രസ്ഥാനത്തിനെതിരെ രൂക്ഷമായ ആരോപണങ്ങള്‍ ഉന്നയിച്ചു. വിദേശ ധനസഹായത്തോടെ നടക്കുന്ന അട്ടിമറി ശ്രമമാണ് പ്രസ്ഥാനമെന്ന് അദ്ദേഹം ആരോപിക്കുകയും പ്രതിപക്ഷത്തെ നിര്‍ണായകമായി പരാജയപ്പെടുത്താന്‍ അനുയായികളോട് ആഹ്വാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.
56-കാരനായ വുസിച്ച് പ്രധാനമന്ത്രി സ്ഥാനത്തേക്ക് മത്സരിക്കുന്നതിനായി രാജിവച്ചതായും റിപ്പോര്‍ട്ടില്‍ പറയുന്നു. വാരാന്ത്യത്തില്‍ നടക്കുന്ന വോട്ടെടുപ്പ് ഭരണകക്ഷിയുടെ രാഷ്ട്രീയ ആധിപത്യത്തിന്റെ തുടര്‍ച്ച പരിശോധിക്കുന്ന നിര്‍ണായക പരീക്ഷണമാകും.
തെരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലം പ്രവചിക്കാനാകാത്ത സാഹചര്യം
സെര്‍ബിയയില്‍ വിശ്വസനീയമായ സ്വതന്ത്ര അഭിപ്രായ സര്‍വേകളുടെ അഭാവവും വിവിധ സര്‍വേകള്‍ തമ്മിലുള്ള വലിയ വ്യത്യാസങ്ങളും തെരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലം സംബന്ധിച്ച അനിശ്ചിതത്വം വര്‍ധിപ്പിക്കുന്നു.
ബെല്‍ഗ്രേഡ് സര്‍വകലാശാലയിലെ രാഷ്ട്രീയശാസ്ത്രജ്ഞന്‍ ദുഷാന്‍ വുസിച്ചെവിച്ച് എ എഫ് പിയോട് സംസാരിക്കവേ, തെരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലം പ്രവചിക്കുക പ്രയാസകരമാണെന്ന് വ്യക്തമാക്കി. അതേസമയം, വിദ്യാര്‍ഥി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്ഥാനാര്‍ഥി കൂട്ടായ്മയ്ക്ക് 40 ശതമാനത്തിലധികം വോട്ട് ലഭിക്കാമെന്നാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിലയിരുത്തല്‍. ഭരണകക്ഷി അധികാരത്തിലെത്തിയതിനുശേഷം പ്രതിപക്ഷ കൂട്ടായ്മകള്‍ നേടിയിട്ടുള്ളതിനേക്കാള്‍ മികച്ച പ്രകടനമായിരിക്കും ഇതെന്നും അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.
അഴിമതിവിരുദ്ധ നിലപാടുയര്‍ത്തിയാണ് വിദ്യാര്‍ഥി പിന്തുണയുള്ള സ്ഥാനാര്‍ഥികള്‍ പ്രചാരണം നടത്തുന്നത്. മറുവശത്ത്, അധികാരത്തില്‍ തുടരാനാണ് വുസിച്ചിന്റെ പാര്‍ട്ടിയുടെ ശ്രമം. പ്രസ്ഥാനത്തിന് ജനങ്ങളില്‍നിന്ന് ലഭിക്കുന്ന തെരഞ്ഞെടുപ്പ് പിന്തുണയുടെ വ്യാപ്തി നിര്‍ണയിക്കുന്നതാകും വോട്ടെടുപ്പ്.
ഭീഷണി; സ്വതന്ത്ര തെരഞ്ഞെടുപ്പിനെക്കുറിച്ച് ആശങ്ക
സ്വതന്ത്രവും നീതിപൂര്‍വവുമായ തെരഞ്ഞെടുപ്പിന് ആവശ്യമായ സാഹചര്യം രാജ്യത്ത് നിലവിലില്ലെന്ന് സെര്‍ബിയയിലെ സിവില്‍ സൊസൈറ്റി സംഘടനകള്‍ മുന്നറിയിപ്പ് നല്‍കി. സ്വതന്ത്ര സംഘടനകള്‍ രേഖപ്പെടുത്തിയ കണ്ടെത്തലുകള്‍ ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയാണ് ആശങ്ക പ്രകടിപ്പിച്ചത്.
24 സംഘടനകള്‍ സംയുക്തമായി പുറത്തിറക്കിയ പ്രസ്താവനയില്‍, ഒറ്റപ്പെട്ട സംഭവങ്ങളിലോ രാഷ്ട്രീയ അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങളിലോ ഒതുങ്ങുന്നതല്ല പ്രശ്‌നങ്ങളെന്ന് വ്യക്തമാക്കി. ഭീഷണിപ്പെടുത്തല്‍, അറസ്റ്റ്, ആക്രമണം, പൊതുവിഭവങ്ങളുടെ ദുരുപയോഗം, മാധ്യമ രംഗത്തെ അസന്തുലിതാവസ്ഥ എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആരോപണങ്ങളും പ്രസ്താവനയില്‍ ഉന്നയിച്ചു.
തെരഞ്ഞെടുപ്പ് ദിനത്തില്‍ അക്രമം, കലാപം തുടങ്ങിയവ ആസൂത്രണം ചെയ്‌തെന്ന സംശയത്തില്‍ അറസ്റ്റിലായ ആറുപേരെ ബുധനാഴ്ച ബെല്‍ഗ്രേഡ് പ്രോസിക്യൂട്ടര്‍മാര്‍ ചോദ്യം ചെയ്തു. കഴിഞ്ഞ മാസങ്ങളില്‍ വിദ്യാര്‍ഥി പ്രതിഷേധക്കാര്‍ക്കെതിരായ ഭീഷണികള്‍ വര്‍ധിച്ചതായും റിപ്പോര്‍ട്ടുകളുണ്ട്. എന്നാല്‍, അവരുടെ റാലികള്‍ പൊതുവേ സമാധാനപരമായാണ് നടന്നിട്ടുള്ളത്.
ഞായറാഴ്ച പോളിംഗ് ബൂത്തുകളിലെത്തി വോട്ട് രേഖപ്പെടുത്താന്‍ പ്രതിഷേധക്കാര്‍ അനുയായികളോട് ആഹ്വാനം ചെയ്തു. വിദ്യാര്‍ഥി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ജനപിന്തുണയും ഭരണകക്ഷിയുടെ രാഷ്ട്രീയ സ്വാധീനവും ഒരേസമയം പരീക്ഷിക്കപ്പെടുന്ന തെരഞ്ഞെടുപ്പിലേക്കാണ് സെര്‍ബിയ നീങ്ങുന്നത്.